{"id":1127,"date":"2018-10-26T11:34:18","date_gmt":"2018-10-26T09:34:18","guid":{"rendered":"https:\/\/e-polish.eu\/blog\/?p=1127"},"modified":"2018-10-26T11:34:18","modified_gmt":"2018-10-26T09:34:18","slug":"regionalizmy-w-jezyku-polskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/regionalizmy-w-jezyku-polskim\/","title":{"rendered":"Na dw\u00f3r czy na pole? Czyli s\u0142\u00f3w par\u0119 o regionalizmach"},"content":{"rendered":"

Czy zdarzy\u0142o si\u0119 Wam, przebywaj\u0105c w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Polski lub w towarzystwie os\u00f3b z kilku polskich miast, us\u0142ysze\u0107 odmienne okre\u015blenia u\u017cywane do opisania tych samych sytuacji, zachowa\u0144, przedm\u00f3w czy potraw? Temat owych r\u00f3\u017cnic zawsze budzi wiele emocji i prowadzi do zaci\u0119tych dyskusji, dlatego po\u015bwi\u0119cimy mu kilka wpis\u00f3w.<\/p>\n

POLSKA kontra MA\u0141OPOLSKA<\/strong><\/h4>\n

Jednym z najbardziej popularnych, spornych przyk\u0142ad\u00f3w jest s\u0142ynne wyj\u015bcie na dw\u00f3r<\/strong> lub wyj\u015bcie<\/strong> na pole<\/strong>. Zapyta\u0107 mo\u017cemy, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce w ma\u0142opolsce, z Krakowem na czele, raczej wszyscy mieszka\u0144cy wychodz\u0105 „na pole”, a w innych cz\u0119\u015bciach kraju u\u017cywa si\u0119 okre\u015blenia „wychodzi\u0107 na dw\u00f3r”?<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Oczywi\u015bcie pomys\u0142\u00f3w jest kilka. Mo\u017cemy sprowadzi\u0107 ten sp\u00f3r do do\u015b\u0107 uproszczonej interpretacji, czyli wyst\u0119puj\u0105cych w przesz\u0142o\u015bci r\u00f3\u017cnic na linii miasto\u2013wie\u015b, jednak znaczna cz\u0119\u015b\u0107 filolog\u00f3w okre\u015bla te i pozosta\u0142e r\u00f3\u017cnice jako REGIONALIZMY<\/strong>, czyli lokalne wyra\u017cenia lub s\u0142owa u\u017cywane przez mieszka\u0144c\u00f3w danego regionu, g\u0142\u00f3wnie w obszarze j\u0119zyka m\u00f3wionego.<\/p>\n

W omawianym przyk\u0142adzie, form\u0105 og\u00f3lnopolsk\u0105 jest \u201ewyj\u015b\u0107 na dw\u00f3r\u201d<\/strong>, dlatego w sytuacjach oficjalnych lepiej u\u017cy\u0107 tej w\u0142a\u015bnie wersji, poniewa\u017c jest ona zrozumia\u0142a dla wi\u0119kszej liczby Polak\u00f3w. Sta\u0142o si\u0119 tak, poniewa\u017c na rozw\u00f3j j\u0119zyka polskiego wp\u0142yn\u0119\u0142a w pierwszej kolejno\u015bci mowa wielkopolska, p\u00f3\u017aniej ma\u0142opolska, a nast\u0119pnie mazowiecka, dlatego nie ma si\u0119 co dziwi\u0107, \u017ce formy \u201ena dw\u00f3r\u201d, \u201ena dworze\u201d s\u0105 dominuj\u0105ce.<\/p>\n

Wersj\u0105 powszechnie u\u017cywan\u0105 w Ma\u0142opolsce, czyli ma\u0142opolskim regionalizmem, jest okre\u015blenie „wyj\u015b\u0107 na pole<\/strong>„, co potwierdzam, jako urodzona Krakowianka.<\/p>\n

TROCH\u0118 O DWORZE, TROCH\u0118 O POLU<\/strong><\/h4>\n

Ma\u0142opolanie cz\u0119sto s\u0105 zdania, \u017ce wyra\u017cenia \u201ena dw\u00f3r\u201d \/ \u201ena dworze\u201d nie s\u0105 poprawne, gdy\u017c odnosz\u0105 te okre\u015blenia do popularnych w przesz\u0142o\u015bci maj\u0105tk\u00f3w ziemskich, czyli bogatych dom\u00f3w szlacheckich zwanych dworami. Jednak S\u0142ownik J\u0119zyka Polskiego podaje a\u017c 6 definicji s\u0142owa \u201edw\u00f3r\u201d, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajduje si\u0119 tak\u017ce „otwarta przestrze\u0144 na zewn\u0105trz domu”. <\/strong>Oznacza to, \u017ce „<\/strong>dw\u00f3r” nie dotyczy\u0142 tylko maj\u0105tk\u00f3w szlachty czy ksi\u0105\u017c\u0105t, a kiedy\u015b oznacza\u0142 po prostu podw\u00f3rze.<\/p>\n

S\u0142owo „pole” wg definicji S\u0142ownik J\u0119zyka Polskiego nie wyst\u0119puje w kontek\u015bcie, w kt\u00f3rym u\u017cywaj\u0105 go mieszka\u0144cy po\u0142udnia Polski, dla okre\u015blenia wyj\u015bcia na zewn\u0105trz, dlatego w tym przypadku mamy do czynienia z wyra\u017ceniem lokalnym.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

REGIONALIZM TO NIE B\u0141\u0104D<\/strong><\/h4>\n

Zapami\u0119tajcie zatem, \u017ce regionalizmy nie s\u0105 b\u0142\u0119dami<\/strong>, lecz lokalnymi wariacjami, dlatego wszelkie spory nigdy nie doprowadz\u0105 do jednoznacznej satysfakcji czy wygranej, kt\u00f3rej\u015b ze stron. Regionalizmy na przestrzeni lat sta\u0142y si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kultury i cho\u0107 prowadz\u0105 do zaci\u0119tych debat wzbogacaj\u0105 nasz j\u0119zyk sprawiaj\u0105c, \u017ce jest ciekawy i wielobarwny.<\/p>\n

Niezliczone s\u0105 te\u017c sytuacje, w kt\u00f3rych Polacy z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci kraju, ze zdumieniem spogl\u0105daj\u0105 na siebie i pr\u00f3buj\u0105 si\u0119 zrozumie\u0107.<\/p>\n

Temat b\u0119dzie kontynuowany. Tymczasem, pora na przerw\u0119.<\/p>\n

To jak, idziemy na pole?<\/p>\n

 <\/p>\n

S\u0141OWNICZEK:<\/strong><\/p>\n