Maj\u0105c Jana Nowaka w\u015br\u00f3d znajomych, w codziennych sytuacjach i w nieoficjalnym j\u0119zyku prawdopodobnie mieliby\u015bmy okazj\u0119 us\u0142ysze\u0107 , \u017ce kto\u015b chce si\u0119 skontaktowa\u0107 z Nowakiem, ma spraw\u0119 do Nowaka, musi podzi\u0119kowa\u0107 Nowakowi albo w\u0142a\u015bnie my\u015bla\u0142 o Nowaku. Kiedy jednak rzucimy okiem na wisz\u0105ce w gabinecie Nowaka dyplomy, zauwa\u017cymy, \u017ce kto\u015b chcia\u0142 z\u0142o\u017cy\u0107 gratulacje i podzi\u0119kowania \u201edla Jan Nowak\u201d (lub w optymistycznej wersji \u201edla Jana Nowak\u201d), dzwoni\u0105cy telemarketer chce porozmawia\u0107 z \u201epanem Janem Nowak\u201d, a ksi\u0105dz czytaj\u0105cy wypominki modli si\u0119 za dusz\u0119 dziadka naszego bohatera \u201e\u015bwi\u0119tej pami\u0119ci Stanis\u0142awa Nowak\u201d.<\/p>\n
<\/p>\n
Znana jest r\u00f3wnie\u017c anegdotka opowiadana przez Micha\u0142a Rusinka (by\u0142ego sekretarza Wis\u0142awy Szymborskiej), kt\u00f3ry odebra\u0142 kiedy\u015b po\u0142\u0105czenie z banku. Osoba po drugiej stronie linii zapyta\u0142a, czy rozmawia \u201ez panem Micha\u0142em Rusinek\u201d, na co ten odpowiedzia\u0142: \u201eTak, ale ja si\u0119 deklinuj\u0119\u201d. Po tych s\u0142owach us\u0142ysza\u0142: \u201eA, to przepraszam. Zadzwoni\u0119 p\u00f3\u017aniej\u201d.<\/p>\n
Poni\u017cej znajdziecie kilka zasad dotycz\u0105cych odmiany polskich nazwisk, kt\u00f3re mog\u0105 ustrzec Was przed \u201etelefonowaniem p\u00f3\u017aniej\u201d.<\/p>\n
Ju\u017c nie tylko profesor Miodek grzmi, \u017ce nazwiska nale\u017cy odmienia\u0107, apeluj\u0105 o to wszyscy j\u0119zykoznawcy, a s\u0142owniki nie pozostawiaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n
Wyb\u00f3r w\u0142a\u015bciwego wzorca odmiany zale\u017cy od:
\n1) p\u0142ci w\u0142a\u015bciciela
\n2) jego narodowo\u015bci
\n3) zako\u0144czenia nazwiska (mo\u017ce chodzi\u0107 o zako\u0144czenie fonetycznej formy nazwiska albo zako\u0144czenie tematu).<\/p>\n
Odmieniaj\u0105 si\u0119 wszystkie zako\u0144czone na \u2013a<\/strong>. Te zako\u0144czone sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0105 pozostaj\u0105 nieodmienne.<\/p>\n a) je\u017celi nazwisko zako\u0144czone jest na \u2013ska, -cka, -dzka,<\/strong> \u2013owa<\/strong> lub \u2013ewa<\/strong>, odmienia si\u0119 tak jak przymiotnik, np. Odmieniaj\u0105 si\u0119 niemal wszystkie.<\/p>\n a) Te zako\u0144czone na sp\u00f3\u0142g\u0142osk\u0119<\/strong> odmieniaj\u0105 si\u0119 tak jak rzeczowniki pospolite. b) Te zako\u0144czone na \u2013a<\/strong> odmieniaj\u0105 si\u0119 zawsze wed\u0142ug odmiany \u017ce\u0144skiej c) Te zako\u0144czone na \u2013ski, -cki, -dzki<\/strong> maj\u0105 odmian\u0119 przymiotnikow\u0105. d) R\u00f3wnie\u017c te zako\u0144czone na \u2013i<\/strong> oraz \u2013e<\/strong> odmieniaj\u0105 si\u0119 jak przymiotnik. e) Nazwiska zako\u0144czone na \u2013o<\/strong> maj\u0105 odmian\u0119 rzeczownikow\u0105 m\u0119sk\u0105, je\u015bli s\u0105 pochodzenia obcego. f) Nazwiska, kt\u00f3re zako\u0144czone s\u0105 na \u2013u<\/strong>, nie odmieniaj\u0105 si\u0119, np. Ceau\u0219escu<\/em>.<\/p>\n g) Wyj\u0105tek mog\u0105 stanowi\u0107 nazwiska zako\u0144czone na \u2013o, -e, -y <\/strong>lub \u2013i <\/strong>(z pomini\u0119ciem tych zako\u0144czonych na \u2013ski, -cki, -dzki) przy imieniu lub nazwie godno\u015bci b\u0105d\u017a tytu\u0142u (pan, pani,<\/em> minister, prezydent,<\/em>), kt\u00f3rych w\u00f3wczas mo\u017cemy nie odmienia\u0107. h) W nazwiskach dwucz\u0142onowych<\/strong> odmieniamy obydwa cz\u0142ony. i) Nazwiska polskie zako\u0144czone na \u2013\u0105b, -e\u0142, -o\u0142<\/strong>, np. Kocio\u0142, Kozie\u0142, Jarz\u0105b<\/em> mog\u0105 odmienia\u0107 si\u0119 w dwojaki spos\u00f3b: <\/p>\n Autor: Paulina Kuc<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Maj\u0105c Jana Nowaka w\u015br\u00f3d znajomych, w codziennych sytuacjach i w nieoficjalnym j\u0119zyku prawdopodobnie mieliby\u015bmy okazj\u0119 us\u0142ysze\u0107 , \u017ce kto\u015b chce […]<\/p>\n","protected":false},"author":7908,"featured_media":917,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1957],"tags":[2391,2823,2827,3033,3035],"class_list":["post-11452","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kursy-jezyka-polskiego-dla-obcokrajowcow","tag-gramatyka-jezyka-polskiego","tag-materialy-dla-nauczyciela-jezyka-polskiego","tag-materialy-do-nauki-polskiego","tag-odmiana-nazwisk-w-jezyku-polskim","tag-odmiana-w-jezyku-polskim"],"aioseo_notices":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy.jpg",1920,384,false],"thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-300x60.jpg",300,60,true],"medium_large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-768x154.jpg",768,154,true],"large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-1024x205.jpg",1024,205,true],"1536x1536":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-1536x307.jpg",1536,307,true],"2048x2048":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy.jpg",1920,384,false],"page-small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-210x297.jpg",210,297,true],"woocommerce_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-300x60.jpg",300,60,true],"woocommerce_single":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-300x60.jpg",300,60,true],"woocommerce_gallery_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-100x100.jpg",100,100,true],"lws_wr_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-96x19.jpg",96,19,true],"lws_wr_thumbnail_small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/stopy-42x8.jpg",42,8,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"epolish","author_link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/author\/epolish\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"Maj\u0105c Jana Nowaka w\u015br\u00f3d znajomych, w codziennych sytuacjach i w nieoficjalnym j\u0119zyku prawdopodobnie mieliby\u015bmy okazj\u0119 us\u0142ysze\u0107 , \u017ce kto\u015b chce […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11452","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7908"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11452"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11452\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media\/917"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nKowalska, Kowalsk\u0105, Kowalskiej
\nKonopacka, Konopack\u0105, Konopackiej
\nRudzka, Rudzk\u0105, Rudzkiej
\nStanis\u0142awowa, Stanis\u0142owow\u0105, Stanis\u0142owowej
\nPaduczewa, Paduczew\u0105, Paduczewej
\n<\/em>
\nb) nazwisko panie\u0144skie zako\u0144czone na \u2013\u00f3wna<\/strong> lub \u2013anka<\/strong> odmienia si\u0119 jak rzeczownik, np.
\nKuc\u00f3wna, Kuc\u00f3wn\u0119, Kuc\u00f3wn\u0105, Kuc\u00f3wny, Kuc\u00f3wnie
\nKotulanka, Kotulank\u0119, Kotulank\u0105, Kotulanki, Kotulance
\n<\/em>
\nc) natomiast pozosta\u0142e nazwiska zako\u0144czone na-a<\/strong> odmieniaj\u0105 si\u0119 jak\u00a0 rzeczowniki pospolite, np. Janda, Jand\u0119, Jand\u0105, Jandzie <\/em>czy Rosa, Ros\u0119, Ros\u0105, Rosie
\n<\/em>
\nd) problematyczne mo\u017ce by\u0107 nazwisko \u017ce\u0144skie, kt\u00f3re wygl\u0105da jak przymiotnik<\/strong> w rodzaju m\u0119skim, np.\u00a0Chudy, Bia\u0142y<\/em>. Je\u015bli w mianowniku to nazwisko ko\u0144czy si\u0119\u00a0 na \u2013y, pozostaje nieodmienne. Je\u015bli jednak jego w\u0142a\u015bciciela zdecydowa\u0142a si\u0119 na form\u0119 z ko\u0144c\u00f3wk\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105 (to jest Ewa Chuda, Anna Bia\u0142a<\/em>), b\u0119dzie odmienia\u0142o si\u0119 jak przymiotnik: Ew\u0119 Chud\u0105, Ewy Chudej, Ewie Chudej.<\/em><\/p>\nNAZWISKA M\u0118SKIE<\/strong><\/h4>\n
\nPrzyk\u0142adowo: Stempek \u2013 Stempka, Stempkiem, Stempce, Stempkowi<\/em>
\nKuc \u2013 Kuca, Kucem, Kucu, Kucowi<\/em><\/p>\n
\nWa\u0142\u0119sa \u2013 Wa\u0142\u0119s\u0119, Wa\u0142\u0119s\u0105, Wa\u0142\u0119sy, Wa\u0142\u0119sie
\nTerka \u2013 Terk\u0119, Terk\u0105, Terki, Terce
\n<\/em>Wyj\u0105tkiem s\u0105 te zako\u0144czone w wymowie na \u201e-\u0142a\u201d, np. Benoit, Dubois<\/em>, Lacroix<\/em>, kt\u00f3rych nie odmieniamy.<\/p>\n
\nKaczy\u0144ski \u2013 Kaczy\u0144skiego, Kaczy\u0144skim, Kaczy\u0144skiemu
\nG\u0142owacki \u2013 G\u0142owackiego, G\u0142owackim, G\u0142owackiemu
\nRudzki \u2013 Rudzkiego, Rudzkiem, Rudzkiemu<\/em><\/p>\n
\nVerdi \u2013 Verdiego, Verdim, Verdiemu
\nMallarm<\/em>\u00e9 \u2013 Mallarm<\/em>\u00e9go, Mallarm<\/em>\u00e9m, Mallarm<\/em>\u00e9mu<\/em><\/p>\n
\nCaruso \u2013 Carusa, Carusem, Carusie, Carusowi.<\/em>
\nWyj\u0105tkiem s\u0105 tutaj te akcentowane na ostatni\u0105 sylab\u0119 (Hugo, Boileau<\/em>), kt\u00f3rych nie odmieniamy.
\nJe\u015bli natomiast s\u0105 polskie, odmieniaj\u0105 si\u0119 jak rzeczowniki \u017ce\u0144skie.
\nMatejko \u2013 Matejk\u0119, Matejk\u0105, Matejki, Matejce
\nCzubko \u2013 Czubk\u0119, Czubk\u0105, Czubki, Czubce<\/em><\/p>\n
\nPrzyk\u0142adowo: Witamy ministra Ko\u0142odko. Wspania\u0142a kolekcja mistrza Versace<\/em>.
\nW tych sytuacjach r\u00f3wnie dobrze mo\u017cna by powiedzie\u0107: Witamy ministra Ko\u0142odk\u0119. Wspania\u0142a kolekcja mistrza Versacego.<\/em><\/p>\n
\nBoy-\u017bele\u0144ski \u2013 Boya-\u017bele\u0144skiego, Boyem-\u017bele\u0144skim, Boyu-\u017bele\u0144skim<\/em>
\nWyj\u0105tkiem od tej regu\u0142y jest sytuacja, kiedy pierwszy cz\u0142on nazwiska jest przydomkiem, zawo\u0142aniem bojowym lub dawnym herbem. W\u00f3wczas mo\u017ce (ale nie musi) pozosta\u0107 nieodmienny.
\nKorwin-Mikke \u2013 Korwin-Mikkego, Korwin-Mikkem, Korwin-Mikkemu<\/em><\/p>\n
\n– bez wymian sp\u00f3\u0142g\u0142oskowych, np. Kocio\u0142 \u2013 Kocio\u0142a, Kozie\u0142 \u2013 Kozie\u0142a, Jarz\u0105b \u2013 Jarz\u0105ba<\/em>
\n– z zachowaniem wymian, np. Kocio\u0142 \u2013 Kot\u0142a, Kozie\u0142 \u2013 Koz\u0142a, Jarz\u0105b \u2013 Jarz\u0119ba<\/em> (ten spos\u00f3b uchodzi jednak za mniej staranny)
\nTa zasada nie dotyczy nazwisk jednosylabowych, np. D\u0105b<\/em>, od kt\u00f3rego poprawna forma w dope\u0142niaczu to D\u0105ba<\/em> (a nie D\u0119ba<\/em> czy D\u0119bu<\/em>).
\n<\/em>
\n\u0179r\u00f3d\u0142a:
\n\u201eWielki s\u0142ownik poprawnej polszczyzny PWN\u201d pod red. Andrzeja Markowskiego, Warszawa 2006
\nhttps:\/\/sjp.pwn.pl\/zasady\/Odmiana-nazwisk-Uwagi-ogolne;629611.html
\nhttps:\/\/sjp.pwn.pl\/poradnia
\nhttp:\/\/www.rjp.pan.pl\/index.php?option=com_content&view=article&id=687:odmiana-nazwisk&catid=44&Itemid=145<\/p>\n