{"id":1289,"date":"2019-01-22T20:41:34","date_gmt":"2019-01-22T19:41:34","guid":{"rendered":"https:\/\/e-polish.eu\/blog\/?p=1289"},"modified":"2019-01-22T20:41:34","modified_gmt":"2019-01-22T19:41:34","slug":"wielka-czy-mala-litera-zasady-pisowni-polskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/wielka-czy-mala-litera-zasady-pisowni-polskiej\/","title":{"rendered":"Wielk\u0105 czy ma\u0142\u0105 liter\u0105?"},"content":{"rendered":"

Zasady u\u017cycia wielkiej i ma\u0142ej litery w tekstach raczej nie przysparzaj\u0105 nam k\u0142opotu. Od kiedy nauczyli\u015bmy si\u0119 pisa\u0107, wiemy, \u017ce wielka litera pojawia si\u0119 zawsze na pocz\u0105tku tekstu i po kropce. Wiemy, \u017ce tak samo piszemy imiona i nazwiska, nazwy miast, kraj\u00f3w i narodowo\u015bci. Problem pojawia si\u0119, kiedy musimy zdecydowa\u0107, czy napisa\u0107 Smok Wawelski czy smok wawelski, Marsjanin czy marsjanin, Nowy Rok a mo\u017ce nowy rok? Poni\u017cej znajdziecie zestawienie regu\u0142 rz\u0105dz\u0105cych pisowni\u0105 tych najbardziej problematycznych s\u0142\u00f3w.<\/p>\n

WIELK\u0104 LITER\u0104 ZAPISUJEMY:<\/strong><\/h4>\n
    \n
  1. Nazwy mieszka\u0144c\u00f3w cz\u0119\u015bci \u015bwiata<\/strong>: Europejczyk, Azjata, Amerykanin<\/em>.<\/li>\n
  2. Nazwy hipotetycznych mieszka\u0144c\u00f3w planet<\/strong>, a wi\u0119c tu pojawi si\u0119 nasz Marsjanin<\/em> czy \u2013 nadal dziwnie brzmi\u0105cy \u2013 Wenusjanin<\/em>.<\/li>\n
  3. Imiona w\u0142asne zwierz\u0105t, drzew i bohater\u00f3w film\u00f3w<\/strong> lub bajek<\/strong>: Azor, Kot w Butach<\/em> i tak! Smok Wawelski<\/em>.<\/li>\n
  4. Nazwy mieszka\u0144c\u00f3w kraj\u00f3w<\/strong>: Polka, Rzymianin<\/em> (w znaczeniu mieszka\u0144ca staro\u017cytnego Rzymu) czy Meksykanin<\/em>, ale wa\u017cne, by zapami\u0119ta\u0107, \u017ce ta regu\u0142a nie odnosi si\u0119 do polki<\/em> (ta\u0144ca), rzymianina<\/em> czy meksykanina<\/em> (mieszka\u0144c\u00f3w miast Rzym i Meksyk).<\/li>\n
  5. Nazwy cz\u0142onk\u00f3w narod\u00f3w, ras i szczep\u00f3w<\/strong>: S\u0142owianin, Masaj, \u017byd<\/em> (ale ju\u017c ma\u0142\u0105 liter\u0105 \u2013 \u017cyd<\/em> – zapiszemy okre\u015blenie wyznawcy judaizmu).<\/li>\n
  6. Nazwy mieszka\u0144c\u00f3w region\u00f3w, krain i prowincji<\/strong>: Kaszub, \u015al\u0105zaczka, Pomorzanin<\/em>.<\/li>\n
  7. Przymiotniki dzier\u017cawcze<\/strong> (odpowiadaj\u0105ce na pytanie: czyj<\/em>? i odnosz\u0105ce si\u0119 do w\u0142a\u015bciciela, autora lub tw\u00f3rcy) typu: dramat Szekspirowski, poezja Mi\u0142oszowa, blog Glossowy<\/em> J; podobnie rzecz si\u0119 ma z obiektami wyst\u0119puj\u0105cymi tylko w jednym egzemplarzu jak nasza unikatowa Brama Floria\u0144ska<\/em> czy Drzwi Gnie\u017anie\u0144skie<\/em>.<\/li>\n
  8. Nazwy \u015bwi\u0105t i dni \u015bwi\u0105tecznych<\/strong>: Gwiazdka, Zaduszki<\/em> i \u2013 ten w\u0105tpliwy \u2013 Nowy Rok<\/em>. Kiedy sk\u0142adamy komu\u015b \u017cyczenia z okazji nowego roku (a wi\u0119c nie tylko z okazji \u015bwi\u0119ta 1 stycznia) r\u00f3wnie\u017c mo\u017cemy u\u017cy\u0107 wielkiej litery.<\/li>\n
  9. Nazwy imprez<\/strong>, kt\u00f3re posiadaj\u0105 sw\u00f3j specjalny wyj\u0105tkowy tytu\u0142: Turniej Czterech Skoczni, Wielka Orkiestra \u015awi\u0105tecznej Pomocy<\/em> czy \u015awiatowy Dzie\u0144 M\u0142odzie\u017cy<\/em>. Ale je\u015bli w takiej nazwie pojawia si\u0119 przyimek, zapisujemy go ma\u0142\u0105 liter\u0105, np. Dzie\u0144 bez Samochodu<\/em>.<\/li>\n
  10. Nazwy czcionek komputerowych<\/strong>: <\/span>Arial, Verdana, Times New Roman<\/em>.<\/span><\/li>\n<\/ol>\n
      \n
    1. Nazwy j\u0119zyk\u00f3w programowania<\/strong>, program\u00f3w i system\u00f3w komputerowych<\/strong>: Windows, Word, Norton Commander<\/em>.<\/li>\n
    2. Nazwy obiekt\u00f3w astronomicznych<\/strong>: Gwiazda Polarna, Ziemia, S\u0142o\u0144ce, Ksi\u0119\u017cyc<\/em> (ostatnie trzy w znaczeniu potocznym zapisujemy oczywi\u015bcie ma\u0142\u0105).<\/li>\n
    3. Wielowyrazowe nazwy geograficzne i miejscowe<\/strong> typu: Jelenia G\u00f3ra, Morskie Oko, Nowy S\u0105cz<\/em>. Tutaj jednak musimy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, czy kt\u00f3ra\u015b z cz\u0119\u015bci sk\u0142adowych nie jest nieodmienna, np. p\u00f3\u0142wysep Hel, wyspa Uznam<\/em> \u2013 w\u00f3wczas t\u0119 odmienn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zapisujemy ma\u0142\u0105 liter\u0105. Przymiotniki: po\u0142udniowy, p\u00f3\u0142nocny, wschodni <\/em>i zachodni<\/em> zapisujemy wielk\u0105 liter\u0105, kiedy s\u0105 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 nazwy geograficznej: Tatry Zachodnie, Morze P\u00f3\u0142nocne<\/em> itd.<\/li>\n
    4. Nazwy firm, marek i typ\u00f3w wyrob\u00f3w przemys\u0142owych<\/strong>: samoch\u00f3d marki Fiat<\/em> lub samoch\u00f3d \u201eFiat\u201d, zegarek firmy Omega<\/em> albo zegarek \u201eOmega\u201d<\/em>. Tutaj jednak praktyczna uwaga: je\u017celi te s\u0142owa s\u0105 u\u017cywane jako nazwy pospolite konkretnych przedmiot\u00f3w, zapisujemy je ma\u0142\u0105 liter\u0105, a wi\u0119c fiat, omega, na\u0142\u0119czowianka, kodak, aspiryna<\/em>.<\/li>\n
    5. Skr\u00f3towce<\/strong>: UJ, GOPR, MEN<\/em>. Je\u017celi w nazwie wyst\u0119puje przyimek, w\u00f3wczas zapisujemy go ma\u0142\u0105 liter\u0105: PiS, WSiP, SPATiF<\/em>. Podobnie dzieje si\u0119, kiedy w nazwie wyst\u0119puj\u0105 litery oznaczaj\u0105ce g\u0142oski wewn\u0105trzwyrazowe: DzU RP<\/em> (Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej) czy g\u0142osk\u0119 ch<\/em>: ZChN<\/em>.<\/li>\n<\/ol>\n

      \"\"<\/p>\n

      MA\u0141\u0104 LITER\u0104 ZAPISUJEMY<\/strong>:<\/h4>\n
        \n
      1. Nazwy okres\u00f3w kalendarzowych<\/strong>: rok, wiek, karnawa\u0142, adwent, post<\/em> (cho\u0107 te ostatnie ze wzgl\u0119d\u00f3w religijnych w kontek\u015bcie wa\u017cnego okresu w roku ko\u015bcielnym mo\u017cna zapisa\u0107 r\u00f3wnie\u017c wielk\u0105).<\/li>\n
      2. Nazwy obrz\u0119d\u00f3w, zabaw i zwyczaj\u00f3w<\/strong>: andrzejki, miko\u0142ajki, walentynki<\/em>.<\/li>\n
      3. Nazwy jednostek monetarnych<\/strong>: z\u0142oty, dolar, euro<\/em>.<\/li>\n
      4. Sejm, senat, izba<\/em><\/strong> w znaczeniu nazw pospolitych. Kiedy jednak s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 jednostkowej nazwy, zapisujemy wielk\u0105: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Izba Lord\u00f3w<\/em>.<\/li>\n
      5. Tytu\u0142y naukowe i zawodowe<\/strong>: profesor, in\u017cynier, magister<\/em>.<\/li>\n
      6. Nazwy godno\u015bci<\/strong>: prezydent, premier, dyrektor<\/em> (chyba \u017ce mamy do czynienia z aktem prawnym lub innym tekstem, w kt\u00f3rym odnosimy si\u0119 do konkretnej osoby; w\u00f3wczas mo\u017cemy zapisa\u0107: Rzecznik Praw Obywatelskich, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej)<\/em>.<\/li>\n
      7. Nazwy cz\u0142onk\u00f3w bractw i zgromadze\u0144 zakonnych<\/strong>: franciszkanin, jezuita, kapucyn<\/em>.<\/li>\n
      8. Nazwy cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci wyznaniowych<\/strong>: chrze\u015bcijanin, muzu\u0142manin, buddysta<\/em>.<\/li>\n
      9. Nazwy mieszka\u0144c\u00f3w miast, osiedli i wsi<\/strong>: pary\u017canka, wroc\u0142awianin, \u017coliborzanin<\/em>.<\/li>\n
      10. Nazwy okr\u0119g\u00f3w administracyjnych<\/strong> wsp\u00f3\u0142czesnych i historycznych: wojew\u00f3dztwo ma\u0142opolskie, powiat krynicki, diecezja pozna\u0144ska<\/em>.<\/li>\n
      11. Przymiotniki<\/strong> utworzone od nazw kontynent\u00f3w, kraj\u00f3w, miejscowo\u015bci, narod\u00f3w, plemion: kultura europejska, sery szwajcarskie, j\u0119zyki s\u0142owia\u0144skie<\/em>.<\/li>\n
      12. Przymiotniki jako\u015bciowe<\/strong> (odpowiadaj\u0105ce na pytanie: jaki<\/em>?), utworzone od imion w\u0142asnych: por\u00f3wnanie homeryckie<\/em>, rok mickiewiczowski, syzyfowa praca<\/em>.<\/li>\n<\/ol>\n

        \"\"<\/p>\n

        U\u017bYCIE WIELKIEJ LITERY ZE WZGL\u0118D\u00d3W UCZUCIOWYCH I GRZECZNO\u015aCIOWYCH<\/strong><\/h4>\n

        W tym wypadku j\u0119zyk polski jest do\u015b\u0107 elastyczny i pozostawia du\u017c\u0105 swobod\u0119 pisz\u0105cemu. Wiele zale\u017cy od jego osobistych uczu\u0107 w stosunku do os\u00f3b, o kt\u00f3rych pisze lub tematu, kt\u00f3ry porusza. Jest jednak kilka regu\u0142, zgodnie z kt\u00f3rymi wielk\u0105 liter\u0105 zapisujemy:<\/p>\n

          \n
        1. Nazwy os\u00f3b, do kt\u00f3rych zwracamy si\u0119<\/strong> w listach prywatnych i oficjalnych: Kochana Babciu!; Do Pana Dziekana Wydzia\u0142u Filologicznego<\/em>.<\/li>\n
        2. Nazwy os\u00f3b bliskich adresatowi lub pisz\u0105cemu<\/strong>: Uca\u0142uj Mam\u0119; Pozdr\u00f3w ode mnie Rodzic\u00f3w<\/em>.<\/li>\n
        3. Przymiotniki i zaimki, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do tych os\u00f3b<\/strong>: Dzi\u0119kuj\u0119 za wiadomo\u015b\u0107 od Ciebie; Przesy\u0142am pozdrowienia dla Twoich bliskich<\/em>.<\/li>\n<\/ol>\n

          Tutaj warto jednak zachowa\u0107 umiar i zdrowy rozs\u0105dek. Zaimki ja<\/em> i mnie<\/em> raczej nie wymagaj\u0105 pisowni wielk\u0105 liter\u0105.<\/p>\n

          Po te i wi\u0119cej regu\u0142 pisowni warto si\u0119gn\u0105\u0107 tu:
          \nwww.sjp.pwn.pl<\/a><\/p>\n

          Autor: Paulina Kuc<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Zasady u\u017cycia wielkiej i ma\u0142ej litery w tekstach raczej nie przysparzaj\u0105 nam k\u0142opotu. Od kiedy nauczyli\u015bmy si\u0119 pisa\u0107, wiemy, \u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":7908,"featured_media":1293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1957],"tags":[2099,2263,2455,2507,2803,2977,2979,3151,3945,3947,4107],"class_list":["post-1289","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kursy-jezyka-polskiego-dla-obcokrajowcow","tag-bledy-w-pisowni","tag-duza-czy-mala-litera","tag-imiona","tag-jezyk-polski","tag-mala-litera","tag-nazwy-firm","tag-nazwy-wlasne","tag-pisownia","tag-wielka-czy-mala-listera","tag-wielka-litera","tag-zasady-pisowni"],"aioseo_notices":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1.jpg",1918,341,false],"thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-300x53.jpg",300,53,true],"medium_large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-768x137.jpg",768,137,true],"large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-1024x182.jpg",1024,182,true],"1536x1536":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-1536x273.jpg",1536,273,true],"2048x2048":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1.jpg",1918,341,false],"page-small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-210x297.jpg",210,297,true],"woocommerce_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-300x53.jpg",300,53,true],"woocommerce_single":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-300x53.jpg",300,53,true],"woocommerce_gallery_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-100x100.jpg",100,100,true],"lws_wr_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-96x17.jpg",96,17,true],"lws_wr_thumbnail_small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/2-1-42x7.jpg",42,7,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"epolish","author_link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/author\/epolish\/"},"uagb_comment_info":1,"uagb_excerpt":"Zasady u\u017cycia wielkiej i ma\u0142ej litery w tekstach raczej nie przysparzaj\u0105 nam k\u0142opotu. Od kiedy nauczyli\u015bmy si\u0119 pisa\u0107, wiemy, \u017ce […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1289","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7908"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1289"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1289\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11656,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1289\/revisions\/11656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1289"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1289"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1289"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}