P\u00f3\u0142-student<\/h2><\/div>\n\n\n
Co maj\u0105 wsp\u00f3lnego baba i student? Maj\u0105 tyle wsp\u00f3lnego, ile ze sob\u0105 przynios\u0105. Chodzi g\u0142\u00f3wnie o to, czy przychodzi p\u00f3\u0142-studenta, czy ca\u0142y student. P\u00f3\u0142-student, kt\u00f3rego nauczyciel dostrzega tylko fragmentarycznie, czy student ze swoimi kompetencjami, ale tak\u017ce brakami, kt\u00f3rego nauczyciel dostrzega i akceptuje w ca\u0142o\u015bci? Co przynosi do naszego \u201egabinetu\u201d nasz ucze\u0144? Czego ze sob\u0105 nie ma? W tym po\u015bcie pochylam si\u0119 nad kompetencjami ucz\u0105cych si\u0119 polskiego jako obcego, a dok\u0142adniej kompetencjami og\u00f3lnymi. Tym razem, do\u015b\u0107 przekornie, mniej tymi stricte j\u0119zykowymi, wynikaj\u0105cymi z programu nauczania.<\/p>\n\n\n
Wra\u017cliwo\u015b\u0107 j\u0119zykowa u\u0142atwia nauk\u0119<\/h2><\/div>\n\n\n
Na lekcji polskiego jako obcego i drugiego uczymy j\u0119zyka, nazywaj\u0105c poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci zdania, mowy, przypadki, czasy. Prezentujemy i analizujemy wsp\u00f3lnie ze studentami koniugacje i ko\u0144c\u00f3wki fleksyjne. Powtarzamy je wiele, wiele razy. I tak samo powtarzaj\u0105 si\u0119 b\u0142\u0119dy student\u00f3w. Mo\u017ce za niekt\u00f3rymi z nich stoi co\u015b, co si\u0119ga dalej ni\u017c pierwsza lekcja polskiego albo ta, na kt\u00f3rej wprowadzali\u015bmy dany przypadek? Mo\u017ce niekoniecznie co\u015b \u017ale wyja\u015bnili\u015bmy, tylko braki le\u017c\u0105 g\u0142\u0119biej? W przypadku mojej studentki, kt\u00f3r\u0105 ucz\u0119 ju\u017c siedem lat, jak bumerang wraca trudno\u015b\u0107 z dopasowaniem ko\u0144c\u00f3wek przymiotnik\u00f3w i rzeczownik\u00f3w, wynikaj\u0105ca z faktu, \u017ce ona nie rozr\u00f3\u017cnia tych cz\u0119\u015bci mowy w swoim pierwszym j\u0119zyku. Znalezienie przyczyny uwolni\u0142o mnie od frustracji i pozwoli\u0142o dzia\u0142a\u0107. Co jaki\u015b czas upewniamy si\u0119, co jest czym, szczeg\u00f3lnie, gdy do zestawu dochodzi przys\u0142\u00f3wek \u2013 w angielskim ten koncept jest czasem zupe\u0142nie niewidoczny w warstwie morfologicznej: s\u0142owa takie jak na przyk\u0142ad fast i quiet mog\u0105 by\u0107 i przymiotnikiem, i przys\u0142\u00f3wkiem. Dobrze rozwini\u0119ta umiej\u0119tno\u015b\u0107 operowania j\u0119zykiem w ten spos\u00f3b to cenny zas\u00f3b, z kt\u00f3rym do naszej klasy wchodzi student. Dostrzeganie zasad rz\u0105dz\u0105cych swoim w\u0142asnym j\u0119zykiem pomaga w procesie uczenia si\u0119 kolejnego. Nowe elementy b\u0119d\u0105 bezkolizyjnie w\u0142\u0105czane do systemu j\u0119zykowego, gdy nasz student rozumie procesy zachodz\u0105ce w jego naturalnym j\u0119zyku. Jego reakcja na elementy inne, nieistniej\u0105ce w j\u0119zyku pierwszym oraz trudne, b\u0119dzie nast\u0119puj\u0105ca: \u201eO, to ciekawe\u201d lub \u201eTo zupe\u0142nie inaczej ni\u017c w moim j\u0119zyku \u2013 niesamowite!\u201d. W innym przypadku b\u0119dziemy s\u0142ysze\u0107 takie komentarze: \u201eTo jest dziwne\u201d, \u201eBez sensu\u201d, \u201eDlaczego wy to tak m\u00f3wicie po polsku?\u201d, \u201eA po co te ko\u0144c\u00f3wki?\u201d. Jako nauczyciele musimy sobie zada\u0107 trud dowiedzenia si\u0119, z jak\u0105 wiedz\u0105 i umiej\u0119tno\u015bciami analizy j\u0119zyka, dostrzegania schemat\u00f3w i operowania kategoriami gramatycznymi przychodz\u0105 do nas nasi \u201epacjenci\u201d. Bez tego b\u0119dziemy powtarza\u0107 te same b\u0142\u0119dy i spowolnimy proces uczenia si\u0119 j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/obrazki-w-tresci-2.png\" "\\"obrazki")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nUmie\u0107 si\u0119 uczy\u0107<\/h2><\/div>\n\n\n
Umiej\u0119tno\u015b\u0107 analizy w\u0142asnego naturalnego j\u0119zyka to wra\u017cliwo\u015b\u0107 j\u0119zykowa, a ta z kolei jest cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 umiej\u0119tno\u015bci uczenia si\u0119. Kluczowym jej elementem s\u0105 techniki uczenia si\u0119, jakie posiada nasz student. Zak\u0142adanie, \u017ce nasi studenci potrafi\u0105 okre\u015bli\u0107 swoje potrzeby, cele, mocne i s\u0142abe strony oraz znaj\u0105 szeroki wachlarz sposob\u00f3w uczenia si\u0119, mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 si\u0119 zawodem. Powinni\u015bmy pozna\u0107 ich zakres u danej osoby i poszerza\u0107 go.<\/p>\n
Ja sama ostatnio zosta\u0142am zainspirowana przez moj\u0105 studentk\u0119-seniork\u0119, zaowocowa\u0142ykt\u00f3ra tworzy listy czasownik\u00f3w i ich par aspektowych z pe\u0142n\u0105 odmian\u0105… w arkuszu kalkulacyjnym! Skrupulatnie notuje ich rekcje, t\u0142umaczenie oraz nietypowe przyk\u0142ady u\u017cycia. Jej konsekwencja i zorganizowanie materia\u0142u omawianego na lekcji, zaowocowa\u0142y podobnym arkuszem na moim komputerze z francuskimi czasownikami. Wyobra\u017cam sobie, \u017ce wymiana podobnych pomys\u0142\u00f3w mi\u0119dzy kursantami, by\u0142aby dla nich bardzo cenna. Z drugiej strony nale\u017cy liczy\u0107 si\u0119 z naturalnie wyst\u0119puj\u0105cymi w tym obszarze brakami. W moim do\u015bwiadczeniu pracy z cudzoziemcami zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce niekt\u00f3rzy nie wykorzystuj\u0105 aktywnie na zaj\u0119ciach nowych s\u0142\u00f3w ani zwrot\u00f3w poznanych na lekcji. Niekt\u00f3re osoby sprawiaj\u0105 wra\u017cenie, jakby nie rozumia\u0142y kwestii, kt\u00f3ra zawsze wydawa\u0142a mi si\u0119 oczywista \u2013 \u017ceby m\u00f3wi\u0107 po polsku, trzeba po prostu m\u00f3wi\u0107: powtarza\u0107 na g\u0142os nowe s\u0142owa, u\u017cywa\u0107 ich w zdaniach budowanych na zaj\u0119ciach, stosowa\u0107 nowo poznane struktury gramatyczne w swoich spontanicznych wypowiedziach. Dop\u00f3ki nie u\u015bwiadomi\u0142am sobie, \u017ce s\u0105 to techniki uczenia si\u0119, kt\u00f3rych studenci maj\u0105 prawo nie posiada\u0107, ich postawa doprowadza\u0142a mnie do z\u0142o\u015bci i zniech\u0119ca\u0142a do pracy. Dostrze\u017cenie, \u017ce nie ka\u017cdy umie si\u0119 uczy\u0107, by\u0142o w pewnym sensie uwalniaj\u0105ce. Zacz\u0119\u0142am z pewnymi uczniami rozmawia\u0107 o celach danego \u0107wiczenia oraz pyta\u0107 o ich potrzeby j\u0119zykowe, co im u\u015bwiadomi\u0142o, \u017ce s\u0105 aktywnymi i samodzielnymi podmiotami tego dzia\u0142ania, a mnie uwolni\u0142o od poczucia ca\u0142kowitej odpowiedzialno\u015bci za proces. Wsp\u00f3lnie analizujemy sposoby korzystania z nowych technologii, rozmawiamy o tym, jak postrzegamy r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy naszymi j\u0119zykami, zastanawiamy si\u0119, jakie metody s\u0105 najbardziej efektywne. Dyskutujemy nad tym, \u017ce nauka polskiego to zderzenie z \u201enowym\u201d systemem gramatycznym, rozumieniem pewnych schemat\u00f3w, s\u0142ownictwem, krajem i jego kultur\u0105. Nauka polszczyzny jako j\u0119zyka obcego to fascynuj\u0105cy i jednocze\u015bnie trudny proces, kt\u00f3ry nie ogranicza si\u0119 tylko do uzupe\u0142niania \u0107wicze\u0144 w podr\u0119czniku.<\/p>\n\n\n
Pralka i maj\u00f3wka na lekcji polskiego jako obcego<\/h2><\/div>\n\n\n
Niezwykle ciekawe s\u0105 sytuacje, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce nasi studenci przychodz\u0105 z okre\u015blon\u0105 kompetencj\u0105 socjokulturow\u0105 i na naszych zaj\u0119ciach j\u0105 rozwijaj\u0105. Refleksja nad tym, ile posiadaj\u0105 wiedzy og\u00f3lnej o \u015bwiecie oraz bardziej szczeg\u00f3\u0142owej o polskiej kulturze, naszym kraju i \u017cyciu w nim, a czego jeszcze powinni\u015bmy ich nauczy\u0107, jest konieczna dla ich sprawnego funkcjonowania w Polsce i w\u015br\u00f3d m\u00f3wi\u0105cych po polsku. Pochopne uznanie, \u017ce wszyscy w ten sam spos\u00f3b rozumiemy pewne kategorie, has\u0142a i zjawiska, mo\u017ce sprawi\u0107, \u017ce umkn\u0105 nam wa\u017cne detale. Zupe\u0142nie niedawno zaskoczy\u0142 mnie jeden z ucz\u0105cych si\u0119, kt\u00f3ry nie by\u0142 w stanie m\u00f3wi\u0107 o sposobach sp\u0119dzania wolnego czasu bez dodatkowych bod\u017ac\u00f3w w postaci zdj\u0119\u0107. On zna\u0142 tylko jeden \u2013 ogl\u0105danie telewizji. Jego kompetencja socjokulturowa w zakresie codziennego \u017cycia by\u0142a ograniczona i wynika\u0142o to z jego poprzednich do\u015bwiadcze\u0144, na podstawie kt\u00f3rych budowa\u0142 swoje wypowiedzi na lekcji j\u0119zyka polskiego jako obcego. B\u0142\u0119dem by\u0142o zak\u0142adanie, \u017ce wymieni kilkana\u015bcie sposob\u00f3w sp\u0119dzania wolnego czasu i uznanie, \u017ce nie zna s\u0142\u00f3w zwi\u0105zanych z innymi zaj\u0119ciami ni\u017c ogl\u0105danie telewizji \u2013 by\u0142 to brak nie j\u0119zykowy, a socjokulturowy. Za inny przyk\u0142ad niech pos\u0142u\u017cy rozmowa o wyposa\u017ceniu domu. Na lekcji jpjo oczekujemy od naszych student\u00f3w nazw sprz\u0119t\u00f3w AGD, ale je\u015bli s\u0105 w\u015br\u00f3d ucz\u0105cych si\u0119 Amerykanie, mamy du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce nie wymieni\u0105 pralki. Ich wiedza socjokulturowa jest zbudowana na do\u015bwiadczeniu, w kt\u00f3rym pralka w mieszkaniu to niezwyk\u0142a rzadko\u015b\u0107. Z kolei moja studentka z Anglii nie by\u0142a w stanie wyja\u015bni\u0107, co \u015bwi\u0119tuje w d\u0142ugi majowy weekend \u2013 dla niej to by\u0142 po prostu dzie\u0144 wolny od pracy. Warto dostrzec, \u017ce jej kompetencja socjokulturowa nie zawiera tej wiedzy o \u015bwi\u0119tach religijnych i narodowych, kt\u00f3ra dla Polak\u00f3w jest wa\u017cna i powszechna, bo wyniesiona ze szko\u0142y i domu (wiemy, \u017ce 11 XI to \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci, a d\u0142ugi majowy weekend dla nas to \u015awi\u0119to Pracy i \u015awi\u0119to Konstytucji).<\/p>\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/obrazki-w-tresci-1.png\" "\\"obrazki")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nStudent i jego osobowo\u015b\u0107<\/h2><\/div>\n\n\n
Ogniwem \u0142\u0105cz\u0105cym wszystkie wymienione wy\u017cej kompetencje jest nasz student \u2013 ze swoimi motywacjami, cechami charakteru, poziomem otwarto\u015bci na nowe i nieznane, stylami uczenia si\u0119. Tylko ciekawo\u015b\u0107 po stronie nauczyciela prowadz\u0105cego kurs polskiego dla cudzoziemc\u00f3w gwarantuje, \u017ce student wejdzie do szko\u0142y j\u0119zykowej ca\u0142ym sob\u0105, z wiedz\u0105, talentami i umiej\u0119tno\u015bciami, kt\u00f3re warto na zaj\u0119ciach wykorzysta\u0107 oraz uzupe\u0142ni\u0107 tam, gdzie czego\u015b brak. Pi\u0119kno naszego zawodu polega mi\u0119dzy innymi na tym, \u017ce jeste\u015bmy czasem jak lekarz ze wspomnianej serii znanych \u017cart\u00f3w, ale cz\u0119\u015bciej jeste\u015bmy niczym rze\u017abiarz tworz\u0105cy dzie\u0142o \u2013 za ka\u017cdym razem od nowa, za ka\u017cdym razem pi\u0119kne. Niech spod naszego d\u0142uta zawsze wychodz\u0105 dzie\u0142a niepowtarzalne.<\/p>\n
Autorka: Agata Szybura<\/p>\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Przychodzi student do lektora… \u201eBa\u201d
\nKa\u017cdy z nas ma w rodzinie kogo\u015b, kto kompletnie nie nadaje si\u0119 do opowiadania kawa\u0142\u00f3w, a mimo to, nami\u0119tnie je serwuje przy ka\u017cdym rodzinnym spotkaniu. W moim przypadku ulubiony \u017cart wujka to klasyk z serii \u201ePrzychodzi baba do lekarza\u201d. W poprawnej wersji jest to dok\u0142adnie \u201ep\u00f3\u0142-baby\u201d, kt\u00f3ra przychodzi i m\u00f3wi: \u201eba\u201d (skoro jest jej p\u00f3\u0142 : ). Niestety, w jego wykonaniu brzmi to nast\u0119puj\u0105co: \u201ePrzychodzi baba (sic!) do lekarza i m\u00f3wi: \u201eba\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":8354,"featured_media":15775,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1955],"tags":[2223,4320,4324,4274,4326],"class_list":["post-15770","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dla-nauczyciela-jezyka-polskiego-dla-obcokrajowcow","tag-dla-nauczyciela-jezyka-polskiego","tag-kompetencje-jezykowe","tag-proces-uczenia-sie","tag-techniki-uczenia-sie","tag-umiejetnosc-uczenia-sie"],"aioseo_notices":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia.png",395,340,false],"thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-300x258.png",300,258,true],"medium_large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia.png",395,340,false],"large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia.png",395,340,false],"1536x1536":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia.png",395,340,false],"2048x2048":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia.png",395,340,false],"page-small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-210x297.png",210,297,true],"woocommerce_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-300x258.png",300,258,true],"woocommerce_single":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-300x258.png",300,258,true],"woocommerce_gallery_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-100x100.png",100,100,true],"lws_wr_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-96x83.png",96,83,true],"lws_wr_thumbnail_small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/www-i-ksiegarnia-42x36.png",42,36,true]},"uagb_author_info":{"display_name":"Agata Szybura","author_link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/author\/aszybura\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Przychodzi student do lektora... \u201eBa\u201d Ka\u017cdy z nas ma w rodzinie kogo\u015b, kto kompletnie nie nadaje si\u0119 do opowiadania kawa\u0142\u00f3w, a mimo to, nami\u0119tnie je serwuje przy ka\u017cdym rodzinnym spotkaniu. W moim przypadku ulubiony \u017cart wujka to klasyk z serii \u201ePrzychodzi baba do lekarza\u201d. W poprawnej wersji jest to dok\u0142adnie \u201ep\u00f3\u0142-baby\u201d, kt\u00f3ra przychodzi i m\u00f3wi:…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8354"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15770"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15922,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15770\/revisions\/15922"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15775"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}