{"id":1809,"date":"2020-05-07T13:11:54","date_gmt":"2020-05-07T11:11:54","guid":{"rendered":"https:\/\/e-polish.eu\/blog\/?p=1809"},"modified":"2020-05-07T13:11:54","modified_gmt":"2020-05-07T11:11:54","slug":"planty-krakowskie-magiczny-zielony-pierscien-wokol-starego-miasta","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/planty-krakowskie-magiczny-zielony-pierscien-wokol-starego-miasta\/","title":{"rendered":"PLANTY KRAKOWSKIE – magiczny, zielony pier\u015bcie\u0144 wok\u00f3\u0142 Starego Miasta"},"content":{"rendered":"

Jestem rodowit\u0105 Krakowiank\u0105 i od kilku lat mam niekwestionowany przywilej mieszka\u0107 w\u00a0\u015bcis\u0142ym centrum Krakowa. Jednym z niew\u0105tpliwych plus\u00f3w tej sytuacji jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 dyskretnej obserwacji miasta. W poniedzia\u0142ek, 20 kwietnia, po d\u0142u\u017cszej izolacji, w\u0142adze miejskie otworzy\u0142y parki, skwery i inne tereny zielone, w tym jeden z bardziej niesamowitych ogrod\u00f3w, mianowicie Planty. I cho\u0107 oficjalnie Plant zamkn\u0105\u0107 si\u0119 nie da, jak s\u0142usznie zauwa\u017cy\u0142 Ks. Adam Boniecki, bowiem ten ponad czterokilometrowy ogr\u00f3d nie ma \u017cadnej bramy, to jednak przez kilkana\u015bcie dni u wylotu zielonych deptak\u00f3w zamocowano bia\u0142o-czerwone ta\u015bmy m\u00f3wi\u0105ce przechodniom wymowne „STOP”.<\/p>\n

Ten niesamowity widok oraz puste alejki sta\u0142y si\u0119 inspiracj\u0105 niniejszego wpisu. Zapraszam Was na zielony spacer po historii i zakamarkach tego wyj\u0105tkowego miejsca.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

ZAMIAST MUR\u00d3W MIEJSKICH – OGR\u00d3D!<\/strong><\/h4>\n

\u00a0<\/strong>Planty to inaczej park miejski w Krakowie otaczaj\u0105cy Stare Miasto. Dawniej w jego miejscu ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 mury miejskie wraz z fos\u0105<\/strong>, kt\u00f3re z czasem, pozostawione same sobie, podupad\u0142y w ruin\u0119. Z pocz\u0105tkiem XIX wieku te zaniedbane resztki miejskich obwarowa\u0144 sta\u0142y si\u0119 za\u015bmiecon\u0105, niebezpieczn\u0105 okolic\u0105, pe\u0142n\u0105 drobnych przest\u0119pc\u00f3w, ubogich i coraz wi\u0119kszej liczby gryzoni. Prze\u0142omowym rokiem dla zielonej inwestycji okaza\u0142 si\u0119 1820, kiedy to Senat Wolnego Miasta Krakowa zdecydowa\u0142 si\u0119 zrealizowa\u0107 do\u015b\u0107 \u015bmia\u0142\u0105 i\u00a0nowoczesn\u0105 na tamte czasy ide\u0119 Krakowa, jako miasta otwartego. Jednym z za\u0142o\u017ce\u0144 by\u0142o wyburzenie pozosta\u0142o\u015bci \u015bredniowiecznych obwarowa\u0144 i osuszenie oraz wyr\u00f3wnanie przylegaj\u0105cego do\u0144 terenu, by w ich miejsce urz\u0105dzi\u0107 miejski park. Prace nad projektem prowadzono w latach 1822-1830. I tak, na przestrzeni o\u015bmiu lat, Planty obsadzano drzewami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych do dzi\u015b dominuj\u0105 kasztanowce, za\u015b trawniki otoczono barierkami. Po\u015br\u00f3d drzew, z czasem stan\u0119\u0142y \u0142awki i kamienne stoliki dla Krakowian i go\u015bci.<\/p>\n

Od pocz\u0105tku istnienia Planty pe\u0142ni\u0142y g\u0142\u00f3wnie funkcj\u0119 rekreacyjno-estetyczn\u0105 i ekspresyjn\u0105, daj\u0105c okazj\u0119 do zaspokojenia potrzeby publicznego pokazania si\u0119, romantycznej przechadzki czy rodzinnego spaceru w \u015bcis\u0142ym centrum Krakowa. By\u0142y tak\u017ce miejscem festyn\u00f3w i zabaw oraz uroczysto\u015bci patriotycznych.<\/p>\n

Tyle z za\u0142o\u017cycielskiej historii.<\/p>\n

Niestety czas II wojny \u015bwiatowej i p\u00f3\u017aniejszy okres PRL\u00a0przynios\u0142y ze sob\u0105 sukcesywn\u0105 dewastacj\u0119 parku. Sytuacja zmieni\u0142a si\u0119 dopiero w po\u0142owie lat 80. XX wieku, kiedy to zacz\u0119to powoli rewaloryzowa\u0107\u00a0 poszczeg\u00f3lne cz\u0119\u015bci parku. W ci\u0105gu kilkunastu lat renowacji Plant przywr\u00f3cono ich ma\u0142\u0105 architektur\u0119 \u2013 stylowe lampy, ogrodzenia, \u0142awki, a za pomoc\u0105 kamiennych murk\u00f3w zarysowano dawny przebieg mur\u00f3w obronnych oraz rozmieszczenie baszt i bram miejskich.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

ROMANTYCZNE ALEJKI I MAJESTATYCZNE POMNIKI <\/strong><\/h4>\n

Obecnie Planty podzielone na 8 ogrod\u00f3w maj\u0105 ok. 4 km d\u0142ugo\u015bci i rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 na powierzchni 21 hektar\u00f3w. Na ich obszarze podziwia\u0107 mo\u017cna ok. 40 gatunk\u00f3w drzew i krzew\u00f3w, w tym niezwyk\u0142e pomniki przyrody, jak np. 130-letni platan u wylotu ul. Wi\u015blnej.<\/p>\n

Planty przyci\u0105gaj\u0105 o ka\u017cdej porze roku – za\u015bnie\u017cone romantyczne alejki czy zielone, nas\u0105czone s\u0142o\u0144cem promenady, zawsze wype\u0142nione s\u0105 lud\u017ami. Stanowi\u0105 drog\u0119 do pracy, miejsce schadzek zakochanych, przemykaj\u0105 nimi rowerzy\u015bci, beztrosko spaceruj\u0105 tury\u015bci, od strony Franciszka\u0144skiej i Wawelu spotkamy rozmodlonych kleryk\u00f3w, a w okolicach Collegium Novum ca\u0142e rzesze student\u00f3w.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wn\u0105 ozdob\u0105 parku s\u0105 oczywi\u015bcie drzewa i krzewy \u2013 jesiony, kasztanowce, klony, lipy, topole i wi\u0105zy, a tak\u017ce wspomniany platan. Nie brakuje te\u017c kwiat\u00f3w, rabat, mostk\u00f3w i sadzawek. Jednak spacerowicze, przyroda i alejki to nie wszystko! Od pocz\u0105tku istnienia nowego miejskiego ogrodu planowano stawianie tam pomnik\u00f3w wielkich postaci Polski i Krakowa. Pierwszy zosta\u0142 w ten spos\u00f3b wyr\u00f3\u017cniony za\u0142o\u017cyciel Plant – Florian Straszewski. Jego pomnik-obelisk z medalionem portretowym znajduje si\u0119 w okolicach Dworca G\u0142\u00f3wnego.<\/p>\n

Do bardziej nietypowych pomnik\u00f3w, na kt\u00f3re warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 podczas spaceru nale\u017c\u0105:<\/strong><\/p>\n

    \n
  • „Sowy” <\/strong>\u2013 rze\u017aba Bronis\u0142awa Chromego z 1961, przedstawia sow\u0119 i dwie mniejsze s\u00f3wki, kt\u00f3re usiad\u0142y na d\u0142u\u017cej przy ul. Podzamcze;<\/li>\n
  • „\u0141aweczka polskich matematyk\u00f3w”<\/strong> – ta wyj\u0105tkowa rze\u017aba prezentuj\u0105ca dyskusj\u0119 Stefana Banacha oraz Ottona Nikodyma znajduje si\u0119 w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Seminarium Duchownego. Jej autorem jest prof. Stefan Dousy (2016);<\/li>\n
  • Pomnik-fontanna „Fortepian Chopina”<\/strong> \u2013 gdy tylko robi si\u0119 ciep\u0142o, a z fontanny wydobywa si\u0119 woda, pomnik oblegaj\u0105 dzieci. Rze\u017aba powsta\u0142a na podstawie projektu z 1949\u00a0Marii Jaremy i znajduje si\u0119 przy ul. Franciszka\u0144skiej;<\/li>\n
  • Pomnik Jana Matejki<\/strong> \u2013 znajdziecie go w okolicach Barbakanu. Ten oryginalny projekt „w ramie” , kt\u00f3rego autorem jest prof. Jan Tutaja zosta\u0142 ods\u0142oni\u0119ty w 2013 roku;<\/li>\n
  • Pomnik Gra\u017cyny i Litawora<\/strong> \u2013 rze\u017aba dw\u00f3ch postaci literackich powsta\u0142a w 1884 dla uczczenia Adama Mickiewicza, jest dzie\u0142em Alfreda Dauna. Stoi przy ul. Poselskiej.<\/li>\n<\/ul>\n

     <\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    ***<\/p>\n

    Jak napisa\u0142am, w ubieg\u0142y poniedzia\u0142ek \u017cycie powr\u00f3ci\u0142o na krakowskie Planty. Zn\u00f3w s\u0142ycha\u0107 w\u015br\u00f3d zieleni beztroski gwar dzieci, a na \u0142awkach (oczywi\u015bcie w pojedynk\u0119!) zasiedli mieszka\u0144cy miasta. I dopiero teraz mo\u017cemy uczciwie stwierdzi\u0107, \u017ce do Krakowa na dobre przysz\u0142a wiosna. Koniecznie spacerujcie tym miejskim ogrodem, kt\u00f3ry za ka\u017cdym razem poka\u017ce Wam swe nieco inne oblicze.<\/p>\n

    A dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 daleko – u\u015bmiech z Plant na odleg\u0142o\u015b\u0107 i troch\u0119 wi\u0119cej obrazu:<\/p>\n