{"id":2149,"date":"2021-05-04T11:06:14","date_gmt":"2021-05-04T09:06:14","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.e-polish.eu\/?p=2149"},"modified":"2021-05-04T11:06:14","modified_gmt":"2021-05-04T09:06:14","slug":"co-z-tego-wychodzi-gdy-nam-zboj-po-glowie-chodzi-historie-ze-zbojem-w-tle","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/co-z-tego-wychodzi-gdy-nam-zboj-po-glowie-chodzi-historie-ze-zbojem-w-tle\/","title":{"rendered":"CO Z TEGO WYCHODZI, GDY NAM \u201eZB\u00d3J\u201d PO G\u0141OWIE CHODZI? Historie ze \u201ezb\u00f3jem\u201d w tle!"},"content":{"rendered":"<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas s\u0142ysz\u0105c s\u0142owo <strong>\u201ezb\u00f3j\u201d<\/strong> widzi postawnego m\u0119\u017cczyzn\u0119 (zazwyczaj z brod\u0105), o\u00a0szemranej przesz\u0142o\u015bci, z kt\u00f3rym spotkania nale\u017cy unika\u0107. Wielu z Was odwiedzaj\u0105c Polsk\u0119 jad\u0142o tak\u017ce smakowity <strong>\u201eplacek po zb\u00f3jnicku\u201d<\/strong>. Czy znacie jednak najs\u0142ynniejsz\u0105 piosenk\u0119 o\u00a0zb\u00f3jnikach, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c w przedszkolu \u015bpiewaj\u0105 polskie dzieci lub czy mieli\u015bcie szans\u0119 do\u015bwiadczy\u0107 czym jest <strong>\u201ezb\u00f3jnicki\u201d<\/strong>? Nie wiem te\u017c, jak dobrze pami\u0119tacie bohatera s\u0142owackich i polskich legend, czyli Janosika? Poni\u017cszy wpis powinien przynie\u015b\u0107 kilka podpowiedzi \u2013 zapraszamy do zb\u00f3jnickiej lektury i odkrywania ile historii kryje w sobie to kr\u00f3tkie, lecz dynamiczne s\u0142owo.<!--more--><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-2150\" src=\"https:\/\/sklep.e-polish.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Wladyslaw_Skoczylas_-_Pochod_zbojnikow.jpg\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"520\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><em>W\u0142adys\u0142aw Skoczylas, Poch\u00f3d zb\u00f3jnik\u00f3w<\/em><\/strong><\/p>\n<h4><strong><u>ILE O ZB\u00d3JNIKU WIADOMO?<\/u><\/strong><\/h4>\n<p>Pod s\u0142owem <strong>\u201ezb\u00f3jnik\u201d <\/strong>rozumiemy cz\u0142onka g\u00f3ralskiej bandy rozb\u00f3jniczej, z\u0142o\u017conej g\u0142\u00f3wnie z\u00a0ch\u0142op\u00f3w. Co za\u015b robi\u0142 zb\u00f3jnik? Ano napada\u0142, rabowa\u0142, porywa\u0142\u2026s\u0142owem same przyjemne rzeczy! Co ciekawe, rozpowszechnione w dawnej Polsce (XVI\u2013XVIII wiek), przede wszystkim na obszarach g\u00f3rskich i podg\u00f3rskich \u201ezb\u00f3jnictwo\u201d, nie by\u0142o tylko i wy\u0142\u0105cznie hulaszczym czy\u00a0przest\u0119pczym stylem \u017cycia &#8211; stanowi\u0142o cz\u0119sto jedn\u0105 z form walki ch\u0142op\u00f3w z uciskiem feudalnym. \u0141atwo si\u0119 wi\u0119c domy\u015bli\u0107, i\u017c o tych zorganizowanych grupach bywa\u0142o g\u0142o\u015bno, szczeg\u00f3lnie, i\u017c napada\u0142y one na dwory, probostwa, zajazdy czy w\u0119drownych kupc\u00f3w \u2013 rzadziej za\u015b na zamo\u017cniejsze gospodarstwa ch\u0142opskie.<\/p>\n<p>By zado\u015b\u0107uczyni\u0107 grzesznemu \u017cyciu, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce zb\u00f3jnicy fundowali przydro\u017cne kapliczki, a nawet niewielkie ko\u015bcio\u0142y (co oczywi\u015bcie nie sta\u0142o w sprzeczno\u015bci z r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 grabie\u017c\u0105 parafii). Co ciekawe, zb\u00f3jnicy mieli swe zasady &#8211; nie gardzili \u017cywno\u015bci\u0105, za kt\u00f3r\u0105 jednak kulturalnie p\u0142acili, i to odr\u00f3\u017cnia\u0142o ich od zwyk\u0142ych przest\u0119pc\u00f3w!<\/p>\n<p>Na czele zb\u00f3jnik\u00f3w sta\u0142<strong> harna\u015b<\/strong>, zwany te\u017c hetmanem, sprawuj\u0105cy w\u0142adz\u0119 niemal absolutn\u0105. Zb\u00f3jnicy, uzbrojeni w ciupagi, specjalnie preparowane pa\u0142ki i pistolety, ruszali na rabunek, kt\u00f3ry by\u0142 podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em ich utrzymania. <strong>\u201eChodzenie na zb\u00f3j\u201d<\/strong> r\u00f3\u017cni\u0142o si\u0119 jednak od zwyk\u0142ej dzia\u0142alno\u015bci przest\u0119pczej, by\u0142o bowiem zjawiskiem zawieraj\u0105cym elementy g\u00f3ralskiej tradycji oraz ludowej magii. Zb\u00f3jnictwo wykszta\u0142ci\u0142o te\u017c specyficzny folklor, b\u0119d\u0105cy mieszanin\u0105 obyczaj\u00f3w polskich, w\u0119gierskich, wo\u0142oskich i kozackich, wyra\u017caj\u0105cy t\u0119sknot\u0119 za wolno\u015bci\u0105, r\u00f3wno\u015bci\u0105 i sprawiedliwo\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>W przekazie mi\u0119dzypokoleniowym opinia o zb\u00f3jnikach jest raczej pozytywna, a wszystko za spraw\u0105 tzw. legendy g\u00f3ralskiej utwierdzaj\u0105cej mit o \u201eszlachetnych z\u0142oczy\u0144cach\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-2151\" src=\"https:\/\/sklep.e-polish.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Wladyslaw_Skoczylas_-_Janosik.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"630\" \/><\/p>\n<p>Prawdziw\u0105 s\u0142aw\u0105 w\u015br\u00f3d zb\u00f3jnik\u00f3w by\u0142 <strong>Juraj Janosik<\/strong> &#8211; tatrza\u0144ski harna\u015b, kreowany przez literat\u00f3w na s\u0142owackiego bohatera narodowego. Posta\u0107 kojarzona jest w Polsce z rol\u0105 Marka Perepeczki w filmie Jerzego Passendorfera z 1974 roku. Imi\u0119 Janosika i jego legenda znane s\u0105 w Polsce, Czechach i na S\u0142owacji!<\/p>\n<h4><strong><u>\u201ePO ZB\u00d3JU\u201d \/ \u201eTY ZB\u00d3JU!\u201d<\/u><\/strong><\/h4>\n<p>Potoczny j\u0119zyk polski tak\u017ce wykorzystuje \u201ezb\u00f3ja\u201d. Gdy w rozmowie us\u0142yszycie wyra\u017cenie <strong>\u201epo zb\u00f3ju\u201d<\/strong> wiedzcie, i\u017c mowa o czym\u015b naprawd\u0119 du\u017cym. Czasem te\u017c <strong>\u201ezb\u00f3jem\u201d<\/strong> okre\u015bla si\u0119 osob\u0119 bez manier, kt\u00f3ra nie umie si\u0119 zachowa\u0107 w towarzystwie.<strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<em>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n<h4><strong>\u00a0<\/strong><strong><u>\u201eZB\u00d3JNICKI\u201d<\/u><\/strong><\/h4>\n<p>S\u0105 takie momenty w \u017cyciu, gdy serce bije mocniej. Jednym z nich jest do\u015bwiadczenie <strong>\u201ezb\u00f3jnickiego\u201d.<\/strong> I uwierzcie mi, ogromne emocje wzbudza ju\u017c samo patrzenie na ta\u0144cz\u0105cych.<\/p>\n<p>Zb\u00f3jnicki to taniec korowodowy, jeden z niewielu zachowanych w Polsce relikt\u00f3w dawnych ta\u0144c\u00f3w po kole, wykonywany jedynie przez m\u0119\u017cczyzn. \u201eZb\u00f3jnickiego\u201d ta\u0144czy co najmniej 4 pan\u00f3w, z kt\u00f3rych jeden jest prowadz\u0105cym. Rozmaite odmiany tego typu ta\u0144ca znane s\u0105 w ca\u0142ych Karpatach (np. kozak, kazaczok, hucu\u0142ka), jednak\u017ce na Podhalu jest on najbardziej\u00a0 atrakcyjny i wymaga od ta\u0144cz\u0105cych wykazania najwi\u0119kszej sprawno\u015bci.<\/p>\n<p>W swej zamierzch\u0142ej historii \u201ezb\u00f3jnicki\u201d by\u0142 ta\u0144cem pasterskim z elementami ta\u0144ca wojennego (pozosta\u0142o\u015bci\u0105 s\u0105 u\u017cywane w ta\u0144cu ciupagi). Dawniej wykonywany by\u0142 jako taniec solowy, z czasem (od ko\u0144ca XIX w.) przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w taniec grupowy i sta\u0142 si\u0119 symbolem kultury ludowej Podhala.<\/p>\n<p>Przepi\u0119kny opis tego \u017cywio\u0142owego ta\u0144ca zostawi\u0142 nam <strong>Tytus Cha\u0142ubi\u0144ski:<\/strong><\/p>\n<p>\u201eChyba jest co\u015b z op\u0119tania w tym ta\u0144cu. Wyra\u017ca si\u0119 w nim dziko\u015b\u0107, pierwotno\u015b\u0107, a ile\u017c\u00a0 w tym polotu, \u015bmig\u0142o\u015bci, fantazji, temperamentu, \u017cywio\u0142u! Co robi\u0105 tancerze? Drepcz\u0105 coraz pr\u0119dzej po obwodzie ko\u0142a, rytm ta\u0144ca staje si\u0119 coraz szybszy, muzyka zawisa na strunach cienkim piskiem. Harna\u015b w \u015brodku nie przestaje si\u0119 nosi\u0107 doko\u0142a swej ciupagi. On znajduje dla siebie inny, osobny rytm w tej muzyce. Juhasi gwi\u017cd\u017c\u0105 naraz przez palce, zatrzymuj\u0105 si\u0119. Go drugi odwraca si\u0119 ku pierwszemu, trzema parami, w przysiadach podskakuj\u0105 ku sobie co chwil\u0119. Wyci\u0105gaj\u0105 r\u0119ce uzbrojone w kije. Chyba to ma by\u0107 wyobra\u017cenie bitki. Zn\u00f3w. szykuj\u0105 si\u0119 w g\u0119siego, drepcz\u0105 jak przedtem, tylko szybciej i bardziej nerwowo. Co minut\u0119 kt\u00f3ry\u015b i z nich hipka w g\u00f3r\u0119. \u015acie\u015bniaj\u0105 ko\u0142o, muzyka gra jak oszala\u0142a, coraz szybciej, coraz szybciej (\u2026)\u201d<\/p>\n<p>Absolutnie musicie <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=F_BDLYAfg7w\">zobaczy\u0107<\/a> \u201ezb\u00f3jnickiego\u201d w akcji.\u00a0 Tutaj za\u015b polecamy Wam najs\u0142ynniejsz\u0105 \u201ezb\u00f3jnick\u0105\u201d piosenk\u0119 <strong>\u201e<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=02zTphC6Bvs\">W murowanej piwnicy<\/a>\u201d<\/strong>, \u015bpiewan\u0105 na melodi\u0119 ludow\u0105.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter  wp-image-2152\" src=\"https:\/\/sklep.e-polish.eu\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Skoczylas-Zbojnicki.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"629\" \/><\/p>\n<h4><strong>\u201ePLACEK PO ZB\u00d3JNICKU\u201d<\/strong><\/h4>\n<p>B\u0119d\u0105c w Polsce, szczeg\u00f3lnie za\u015b na Podhalu, koniecznie spr\u00f3bujcie <strong>\u201eplacka po zb\u00f3jnicku\u201d<\/strong>, zwanego inaczej \u201eplackiem po w\u0119giersku\u201d. Wy\u015bmienite danie, o kt\u00f3rym mowa, to du\u017cy placek ziemniaczany podany z gulaszem mi\u0119snym i sosem na bazie \u015bmietany. Nie b\u0119d\u0119 Was oszukiwa\u0107 \u2013 nie jest to obiad z kategorii najmniej kalorycznych \u2013 jednak zapewniam \u2013 jego smak i zapach pozostanie z Wami na d\u0142ugo! A sk\u0105d ten \u201ezb\u00f3jnicki\u201d przymiotnik? Zapewne dlatego, i\u017c idealnie oddaje on charakter owej potrawy \u2013 ostry, du\u017cy, soczy\u015bcie op\u0142ywaj\u0105cy mi\u0119sem \u2013 jednym s\u0142owem nie pogardzi nim \u017caden zb\u00f3j!<\/p>\n<p>Ps. Czekaj\u0105c na zam\u00f3wione placki, odczuwaj\u0105c wielki g\u0142\u00f3d mo\u017cecie powiedzie\u0107: <strong><em>\u201eJestem g\u0142odny, po zb\u00f3ju!\u201d<\/em>. <\/strong>Zanim jednak otworz\u0105 restauracje \u2013 placki mo\u017cecie <a href=\"https:\/\/www.kwestiasmaku.com\/przepis\/placek-po-wegiersku\">zrobi\u0107<\/a> sami.<\/p>\n<p>Smacznego!<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Autor: Iwona Huber<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas s\u0142ysz\u0105c s\u0142owo \u201ezb\u00f3j\u201d widzi postawnego m\u0119\u017cczyzn\u0119 (zazwyczaj z brod\u0105), o\u00a0szemranej przesz\u0142o\u015bci, z kt\u00f3rym spotkania nale\u017cy unika\u0107. Wielu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7911,"featured_media":2155,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1957,1963],"tags":[2131,2377,2381,2423,2485,2517,3159,3161,3183,3549,3815,3817,3869,4113,4115,4117],"class_list":["post-2149","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kursy-jezyka-polskiego-dla-obcokrajowcow","category-o-polsce-i-nauka-jezyka-polskiego","tag-chodzenie-na-zboj","tag-gorale","tag-gory","tag-harnas","tag-janosik","tag-juraj-janosik","tag-placek-po-wegiersku","tag-placek-po-zbojnicku","tag-po-zboju","tag-rozbojnik","tag-taniec","tag-taniec-zbojnicki","tag-ty-zboju","tag-zboj","tag-zbojnicki","tag-zbojnik"],"aioseo_notices":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",1920,235,false],"thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",150,18,false],"medium":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",300,37,false],"medium_large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",768,94,false],"large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",1024,125,false],"1536x1536":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",1536,188,false],"2048x2048":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",1920,235,false],"page-small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",210,26,false],"woocommerce_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",300,37,false],"woocommerce_single":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",300,37,false],"woocommerce_gallery_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1-100x100.jpg",100,100,true],"lws_wr_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",96,12,false],"lws_wr_thumbnail_small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/road-381227_1920-1.jpg",42,5,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Iwona Huber","author_link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/author\/ihuber\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas s\u0142ysz\u0105c s\u0142owo \u201ezb\u00f3j\u201d widzi postawnego m\u0119\u017cczyzn\u0119 (zazwyczaj z brod\u0105), o\u00a0szemranej przesz\u0142o\u015bci, z kt\u00f3rym spotkania nale\u017cy unika\u0107. Wielu [&hellip;]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2149","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7911"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2149"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2149\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}