{"id":2399,"date":"2022-09-30T11:54:25","date_gmt":"2022-09-30T09:54:25","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.e-polish.eu\/?p=2399"},"modified":"2022-09-30T11:54:25","modified_gmt":"2022-09-30T09:54:25","slug":"arrasy-wawelskie-spektakularne-zamowienie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/arrasy-wawelskie-spektakularne-zamowienie\/","title":{"rendered":"ARRASY WAWELSKIE \u2013 SPEKTAKULARNE ZAM\u00d3WIENIE"},"content":{"rendered":"

Wszyscy lubimy kupowa\u0107, szczeg\u00f3lnie to, co bliskie naszemu sercu. Niekiedy zdarzaj\u0105 si\u0119 spektakularne zam\u00f3wienia na skal\u0119 rodu, miasta czy kraju. Ludzie kupuj\u0105 posiad\u0142o\u015bci, ziemi\u0119, kamienie szlachetne, dzie\u0142a sztuki\u2026 Jakim zaskoczeniem by\u0142o jednak prywatne \u2013 kr\u00f3lewskie zam\u00f3wienie Zygmunta Augusta, na olbrzymi\u0105 kolekcj\u0119 arras\u00f3w, czyli dekoracyjnych tkanin, do wn\u0119trz wawelskiego zamku\u2026 Pos\u0142uchajcie tej wyj\u0105tkowej opowie\u015bci o polskim narodowym skarbie.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

CZYM S\u0104 WAWELSKIE ARRASY?<\/u><\/strong><\/h4>\n

Arrasy wawelskie to jeden z najcenniejszych polskich zabytk\u00f3w, dlatego odwiedzaj\u0105c Krak\u00f3w warto zaplanowa\u0107 czas na ich zwiedzanie w naturalnym otoczeniu kr\u00f3lewskich komnat na Wawelu. Dekoracyjne tkaniny wawelskie, czyli w\u0142a\u015bnie arrasy nazywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c jagiello\u0144skimi lub zygmuntowskimi na cze\u015b\u0107 ich nabywcy, kr\u00f3la Zygmunta II Augusta, kt\u00f3ry zakupi\u0142 je w\u00a0Brukseli, b\u0119d\u0105cej w XVI wieku g\u0142\u00f3wnym o\u015brodkiem produkcji najbardziej kosztownych tkanin. Pomimo, i\u017c kr\u00f3lewskie zam\u00f3wienie by\u0142o niezwykle kosztowne, b\u0119d\u0105ca w\u00f3wczas u szczytu swej pot\u0119gi \u00a0Rzeczpospolita nie \u017ca\u0142owa\u0142a pieni\u0119dzy.<\/p>\n

„Powstanie tak wielkiej kolekcji arras\u00f3w w latach 1550\u20131560 w Brukseli na zlecenie jednego w\u0142adcy nie ma precedensu w Europie”<\/em><\/strong>, podkre\u015bla, dr hab. Andrzej Betlej, prof. UJ, Dyrektor Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu. Na zam\u00f3wienie monarchy \u2013 kr\u00f3la Zygmunta Augusta \u2013 zam\u00f3wiono bowiem blisko 170 tkanin powsta\u0142ych w najlepszych brukselskich warsztatach. Wi\u0119ksze z nich s\u0142u\u017cy\u0142y jako no\u015bniki tre\u015bci patriotycznych, moralnych i ideowych. Mniejsze wykonano jako zaplecki, dekoracje okienne czy baldachimy.\u00a0 Do dnia dzisiejszego zachowa\u0142o si\u0119 136 arras\u00f3w, z kt\u00f3rych dwa znajduj\u0105 si\u0119 poza Wawelem.<\/p>\n

W kr\u00f3lewskim zam\u00f3wieniu na pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 przypadkowo\u015bci. W\u0142adca bowiem dok\u0142adnie sprecyzowa\u0142 zam\u00f3wienie, zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem tematyki, jak i wymiar\u00f3w zamawianych tkanin. W kolekcji odnajdziemy zatem: sceny biblijne, krajobrazowe, zwierz\u0119ce oraz motywy groteskowe i herbowe, projektowane przez flamandzkich malarzy Willema Tonsa i Michela van Coxiena.\u00a0 Przy kraw\u0119dziach znajduj\u0105 si\u0119 oznaczenie miejskie Brukseli i znak jednego z dziewi\u0119ciu warsztat\u00f3w tkackich realizuj\u0105cych zlecenie.<\/p>\n

Po \u015bmierci kr\u00f3la arrasy sta\u0142y si\u0119 wpierw w\u0142asno\u015bci\u0105 jego si\u00f3str, a w drugiej kolejno\u015bci Rzeczpospolitej. Jan Kazimierz po swojej abdykacji za\u017c\u0105da\u0142 za nie do\u017cywotniej pensji. Sejm Rzeczypospolitej musia\u0142 za czas\u00f3w panowania Augusta II Sasa wykupi\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 z nich, zastawion\u0105 u jednego z gda\u0144skich mieszczan, po czym dla ich bezpiecze\u0144stwa z\u0142o\u017cy\u0142 je nie na Wawelu, ale w klasztorze Karmelit\u00f3w w Warszawie.<\/p>\n

TEMATYKA ARRAS\u00d3W<\/u><\/strong><\/h4>\n

Wybitna kolekcja tkanin wykonana zosta\u0142a przy u\u017cyciu bardzo drogich materia\u0142\u00f3w \u2013 najlepszej jako\u015bci we\u0142ny, jedwabiu, nici srebrnych i z\u0142otych. Nic wi\u0119c dziwnego, i\u017c \u00a0jako ca\u0142o\u015b\u0107 arrasy nale\u017c\u0105 do czo\u0142owych osi\u0105gni\u0119\u0107 sztuki tapiseryjnej XVI wieku, o czym \u015bwiadczy te\u017c liczba nowatorskich rozwi\u0105za\u0144 u\u017cytych w ich projektach.<\/p>\n

Renesansowe tkaniny powszechnie dzielimy na trzy g\u0142\u00f3wne grupy. W zale\u017cno\u015bci od motyw\u00f3w, jakie przedstawiaj\u0105, wyr\u00f3\u017cni\u0107 mo\u017cna nast\u0119puj\u0105ce serie: biblijn\u0105, krajobrazowo-zwierz\u0119c\u0105 i herbowo-monogramow\u0105.<\/p>\n

ARRASY BIBLIJNE<\/u><\/strong><\/h4>\n

Przyjmuje si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie kolekcja biblijna nale\u017cy do najbardziej okaza\u0142ych artystycznie. Nie bez przyczyny w\u0142a\u015bnie j\u0105 pokazano z okazji uroczysto\u015bci weselnych Zygmunta Augusta z ksi\u0119\u017cniczk\u0105 Katarzyn\u0105 Habsburg. Seria biblijna sk\u0142ada si\u0119 z 19 wielkich tkanin, na kt\u00f3rych przedstawione zosta\u0142y sceny ze Starego Testamentu wed\u0142ug Ksi\u0119gi Rodzaju. Tytu\u0142y poszczeg\u00f3lnych scen zosta\u0142y umieszczone w g\u00f3rnej ich cz\u0119\u015bci, w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim.<\/p>\n

Ca\u0142o\u015b\u0107 serii obejmuje:<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Dzieje Pierwszych Rodzic\u00f3w (6 arras\u00f3w),<\/li>\n
  2. Dzieje Noego (9 arras\u00f3w),<\/li>\n
  3. Dzieje wie\u017cy Babel (4 arrasy)<\/li>\n<\/ol>\n

    \"\"<\/p>\n

    Dzieje rajskie, sceny:<\/strong> „Stworzenie Adama”, „Stworzenie Ewy”, „B\u00f3g zapoznaje ze sob\u0105 pierwszych rodzic\u00f3w”, „Zakaz spo\u017cywania owocu”, „Grzech pierworodny”, „Wygnanie z raju”<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    ARRASY PRZYRODNICZE<\/u><\/strong><\/h4>\n

    W\u015br\u00f3d arras\u00f3w du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tkanin to tzw. werdiury<\/strong>, czyli przedstawienia zwierz\u0105t na tle krajobrazu. Zdobne, bogate w detale i niezwykle realistyczne budzi\u0142y zachwyt odwiedzaj\u0105cych kr\u00f3lewskie komnaty, a nawet zoolog\u00f3w i botanik\u00f3w. Co ciekawe, flora i fauna wype\u0142niaj\u0105ca tkaniny cz\u0119sto by\u0142y wzbogacane o istoty fantastyczne, takie jak smoki czy jednoro\u017cce. Ca\u0142o\u015b\u0107 serii jest za\u015b imponuj\u0105cym \u015bwiadectwem zainteresowania cz\u0142owieka renesansu otaczaj\u0105cym go \u015bwiatem.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    ARRASY HERBOWOMONOGRAMOWE <\/u><\/strong><\/h4>\n

    Seria herbowomonogramowa jest najbardziej rozleg\u0142a i obejmuje mi\u0119dzy innymi tkaniny przedstawiaj\u0105ce herby Polski i Litwy, a tak\u017ce monogramy Zygmunta II Augusta. Co ciekawe, w\u015br\u00f3d tej kategorii znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nietypowe arrasy, zwane \u201eoponkami\u201d. Ich nazwa wywodzi si\u0119 od charakterystycznego p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142ego kszta\u0142tu, kt\u00f3ry powsta\u0142 po to, by mog\u0142y one zawisn\u0105\u0107 jako dodatkowe ozdoby nad oknami i drzwiami poszczeg\u00f3lnych komnat.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Satyry trzymaj\u0105 kartusz z monogramem Zygmunta II Augusta, Bruksela, oko\u0142o 1560.<\/p>\n

    WSZYSTKIE ARRASY KR\u00d3LA. POWROTY 2021\u20131961\u20131921<\/u><\/strong><\/h4>\n

    W zesz\u0142ym roku zako\u0144czy\u0142a si\u0119 g\u0142o\u015bna wystawa pt.: Wszystkie arrasy kr\u00f3la. Powroty 2021\u20131961\u20131921<\/strong><\/a>. Od marca do pa\u017adziernika 2021 roku ta wyj\u0105tkowa ekspozycja przyci\u0105gn\u0119\u0142a w zamkowe progi setki tysi\u0119cy go\u015bci, kt\u00f3rzy po raz pierwszy mogli podziwia\u0107 wszystkie zachowane tkaniny prezentowane we wn\u0119trzach, do kt\u00f3rych zosta\u0142y stworzone.<\/p>\n

    Opr\u00f3cz piorunuj\u0105cego wra\u017cenia wystawa mia\u0142a te\u017c olbrzymi charakter edukacyjny. W ciekawy spos\u00f3b prezentowa\u0142a bowiem i burzliw\u0105 histori\u0119 narodowego skarbu. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 kolekcji tkanin zosta\u0142a utracona, b\u0105d\u017a uszkodzona w wyniku cz\u0119stego przechodzenia z r\u0105k do r\u0105k \u2013 m.in. po rozbiorach Polski arrasy zosta\u0142y wywiedzione do Rosji, gdzie nie traktowano ich z nale\u017cyt\u0105 trosk\u0105, np. przycinano je je\u015bli nie mie\u015bci\u0142y si\u0119 na \u015bcianach, wycinano w nich otwory na drzwi, klamki czy okna. Na szcz\u0119\u015bcie, staraniem wielu zas\u0142u\u017conych os\u00f3b, tkaniny\u00a0 powr\u00f3ci\u0142y do Polski w latach 1921-1924 wraz z odci\u0119tymi fragmentami, co pozwoli\u0142o na ich dalsza renowacj\u0119. Z momentem wybuchy II wojny \u015bwiatowej zdobne tkaniny zabezpieczono i zapakowano do wielkich skrzy\u0144, celem ich dalszego wywiezienia Krakowa. W dramatycznych warunkach wojennej zawieruchy arrasy ewakuowano \u2013 przez Rumuni\u0119, Francj\u0119, Wielk\u0105 Brytani\u0119 \u2013 a\u017c do Kanady. Tam pozosta\u0142y a\u017c do czasu \u015bmierci Stalina, gdy na fali odwil\u017cy, w styczniu 1961 roku powr\u00f3ci\u0142y do Polski \u2013 wyczekiwane niczym honorowi go\u015bcie najwy\u017cszego rang\u0105 szczebla.<\/p>\n

    ***<\/p>\n

    Spotkanie ze zdobnymi tkaninami w kr\u00f3lewskich wn\u0119trzach zamku robi naprawd\u0119 du\u017ce wra\u017cenie!\u00a0 Wszystkie s\u0105 wspaniale zaprezentowane, tak, by widz m\u00f3g\u0142 skupi\u0107 si\u0119 na detalu. Je\u015bli tylko mo\u017cecie zaplanujcie Wasz pobyt tak, by nie omin\u0105\u0107 tego wyj\u0105tkowego spotkania w krainie wysokiej sztuki\u2026<\/p>\n

    Autorka: Iwona Huber<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Wszyscy lubimy kupowa\u0107, szczeg\u00f3lnie to, co bliskie naszemu sercu. Niekiedy zdarzaj\u0105 si\u0119 spektakularne zam\u00f3wienia na skal\u0119 rodu, miasta czy kraju. […]<\/p>\n","protected":false},"author":7911,"featured_media":2415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1955],"tags":[2045,2047,2049,2051,2635,3929,4019,4151,4175],"class_list":["post-2399","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dla-nauczyciela-jezyka-polskiego-dla-obcokrajowcow","tag-arrasy-biblijne","tag-arrasy-hermowomonogramowe","tag-arrasy-na-wawelu","tag-arrasy-przyrodnicze","tag-krakow","tag-wawel","tag-wszystkie-arrasy-krola","tag-zwiedzanie-wawelu","tag-zygmunt-august"],"aioseo_notices":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",1920,340,false],"thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",150,27,false],"medium":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",300,53,false],"medium_large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",768,136,false],"large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",1024,181,false],"1536x1536":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",1536,272,false],"2048x2048":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",1920,340,false],"page-small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",210,37,false],"woocommerce_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",300,53,false],"woocommerce_single":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",300,53,false],"woocommerce_gallery_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14-100x100.png",100,100,true],"lws_wr_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",96,17,false],"lws_wr_thumbnail_small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/H-14.png",42,7,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Iwona Huber","author_link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/author\/ihuber\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Wszyscy lubimy kupowa\u0107, szczeg\u00f3lnie to, co bliskie naszemu sercu. Niekiedy zdarzaj\u0105 si\u0119 spektakularne zam\u00f3wienia na skal\u0119 rodu, miasta czy kraju. […]","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7911"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2399"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2399\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}