{"id":2852,"date":"2025-07-04T11:49:10","date_gmt":"2025-07-04T09:49:10","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.e-polish.eu\/?p=2852"},"modified":"2026-03-27T12:24:33","modified_gmt":"2026-03-27T11:24:33","slug":"aspekt-polskiego-czasownika-wplywowy-maciwoda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/aspekt-polskiego-czasownika-wplywowy-maciwoda\/","title":{"rendered":"ASPEKT POLSKIEGO CZASOWNIKA. WP\u0141YWOWY M\u0104CIWODA."},"content":{"rendered":"

Polska j\u0119zyk – trudna j\u0119zyk. Mniej wi\u0119cej co\u015b takiego m\u00f3wi Lala Koniecpolska, zwracaj\u0105c si\u0119 do Nikodema Dyzmy, podczas ich pierwszego spotkania. \u201eFenomenalna mencizna\u201d z \u0141yskowa bardzo kr\u00f3tko rozwiewa w\u0105tpliwo\u015bci wyzwolonej hrabiny dotycz\u0105ce tego, w jaki spos\u00f3b posi\u0105\u015b\u0107 wiedz\u0119 na temat polskiej mowy. \u201eNiech si\u0119 nauczy.\u201d- odburkuje kulturalnie przedstawiciel kurlandzkiej szlachty. Stwierdzenie to, podobnie jak elokwencja wy\u017cej to wspomnianego, bije nas po oczach sw\u0105 oczywisto\u015bci\u0105 i jest prawd\u0105 star\u0105 jak \u015bwiat. Nauczy\u0107 si\u0119. Raz, a porz\u0105dnie.<\/p>\n

Uczy\u0107 si\u0119 \u2013 nauczy\u0107 si\u0119. Pod koniec semestru nadchodzi dzie\u0144, w kt\u00f3rym to po kolei siadam twarz\u0105 w twarz z moimi studentami podczas egzaminu z j\u0119zyka polskiego jako obcego. Dociekam wtedy, nieco si\u0119 z nimi przekomarzaj\u0105c: \u201eUczyli si\u0119 Pa\u0144stwo?\u201d Pytanie w zasadzie retoryczne, na kt\u00f3re odpowied\u017a jest zawsze taka sama, podobnie jak temperatura na r\u00f3wniku. Moje dalsze dr\u0105\u017cenie tematu zazwyczaj
\nzbija ich nieco z tropu. \u201eA nauczyli si\u0119 Pa\u0144stwo?\u201d Niby takie kr\u00f3tkie, z pozoru mog\u0105ce nawet nic nie znaczy\u0107 \u201ena-\u201d, a w jak\u017ce znacznym stopniu wp\u0142ywaj\u0105ce na rzeczywisto\u015b\u0107. I ocen\u0119 z egzaminu, rzecz jasna. W jaki spos\u00f3b wyt\u0142umaczy\u0107 w przyst\u0119pny spos\u00f3b r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy tymi dwiema formami?<\/p>\n

Inne – nie straszniejsze. Przedrostki w nauczaniu jpjo<\/span><\/h4>\n

\u201eKi czort kaza\u0142 Kolumbowi odkrywa\u0107 t\u0119 Ameryki\u0119?\u201d – zapyta\u0142 nieco kontrowersyjnie mister Pawlak podczas wizyty w Chicago u brata, komentuj\u0105c niejako rzucane mu przez \u017cycie pod nogi coraz to nowsze k\u0142odo-wyzwania. Zanim jednak ten\u017ce Pawlak dotar\u0142 do Wietrznego Miasta, brat ju\u017c zmar\u0142. W aspekcie dokonanym.
\nAspekt to wyra\u017canie za pomoc\u0105 j\u0119zyka zmieniaj\u0105cej si\u0119 wok\u00f3\u0142 nas rzeczywisto\u015bci. Spogl\u0105daj\u0105c na skomplikowan\u0105 histori\u0119 naszego kraju nie powinien dziwi\u0107 fakt, \u017ce owe zawi\u0142o\u015bci znajduj\u0105 odzwierciedlenie r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku. \u201ePrzypadek? Nie s\u0105dz\u0119.\u201d \u2013 odpowiedzia\u0142aby zapewne sama sobie paranienormalna Mariolka. I cho\u0107 to dopatrywanie si\u0119 trudno\u015bciowych zbie\u017cno\u015bci to podej\u015bcie p\u00f3\u0142 \u017cartem – p\u00f3\u0142 serio, nie da si\u0119 ukry\u0107, \u017ce aspekt polskiego czasownika to nieomal j\u0119zyk w j\u0119zyku. Czyli w zasadzie wszystko by si\u0119 zgadza\u0142o…<\/p>\n

Kto\u015b niewtajemniczony zachodzi\u0107 b\u0119dzie w g\u0142ow\u0119, po co, do licha, potrzebne Polakom te wszystkiem \u201eprze-\u201d, \u201ewy-\u201d, \u201eza-\u201d, \u201eod-\u201d. No w\u0142a\u015bnie. Kie licho (nas podkusi\u0142o), tudzie\u017c ki, Pawlakowy, czort. I pomimo \u017ce, ci\u0105gn\u0105c w\u0105tek czartowski, chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107, nie taki diabe\u0142 straszny, jak go maluj\u0105, to jednak nauka aspektu czasownika przychodzi uczniom j\u0119zyka polskiego jako obcego z wi\u0119kszym trudem ni\u017c opanowanie przypadk\u00f3w. I m\u00f3wi\u0119 to z pe\u0142nym przekonaniem. Aspekt wymaga od nich j\u0119zykowo-czasowo-przestrzennej wyobra\u017ani. My\u015blenia rodem ze \u015bwiata, w kt\u00f3rym gdzie\u015b co\u015b trwa, za moment si\u0119 zmienia, by po chwili si\u0119 zako\u0144czy\u0107. T\u0119 w\u0142a\u015bnie ewoluuj\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 nasi uczniowie musz\u0105 obj\u0105\u0107 i zrozumie\u0107. Aby pom\u00f3c im w tym procesie, przywo\u0142ujmy liczne przydawki, kt\u00f3re wskazuj\u0105 na konieczno\u015b\u0107 u\u017cycia niedokonanej formy czasownika. M\u00f3wmy zatem o nawykach, zwyczajach, powtarzaniu si\u0119, i kontrastujmy to z przypadkowo\u015bci\u0105, czyim\u015b widzimisi\u0119, kaprysem, z nag\u0142\u0105 zachciank\u0105 czy spontaniczno\u015bci\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Moje \u017cycie w dw\u00f3ch aspektach<\/span><\/h4>\n

Inspiracji na lekcje j\u0119zyka polskiego jako obcego dostarczy\u0107 nam mog\u0105 przer\u00f3\u017cne miejsca. Dajmy na to, warsztat samochodowy. Aspektowe podej\u015bcie uczni\u00f3w trzeba na pocz\u0105tek rozrusza\u0107, a nast\u0119pnie oliwi\u0107. Patrz – samoch\u00f3d. Raz na jaki\u015b czas. I niewa\u017cne w zasadzie czy syntetycznym, czy mineralnym, a id\u0105c bardziej w kierunku kuchni, rzepakowym, s\u0142onecznikowym czy te\u017c bardziej wyrafinowan\u0105 oliw\u0105 z pierwszego t\u0142oczenia. Chodzi o nawyk powtarzania oraz p\u0142ynno\u015b\u0107. Nasi podopieczni musz\u0105 pami\u0119ta\u0107, \u017ce polski czasownik skrywa swoje drugie oblicze. Niczym doktor Jekyll. W odr\u00f3\u017cnieniu od niego, nie jest to jednak oblicze gro\u017aniejsze ani bardziej z\u0142owieszcze, a oblicze dope\u0142niaj\u0105ce, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 wymaga poznania, by dok\u0142adnie zrozumie\u0107 jaki fragment rzeczywisto\u015bci, oraz w jaki spos\u00f3b, \u201eogarnia\u201d dany czasownik. Dokonany? Niedokonany?
\nGrupujmy dla uczni\u00f3w i starajmy si\u0119, \u017ceby \u0142atwiej przychodzi\u0142o im zapami\u0119tywanie dzi\u0119ki licznym przyk\u0142adom. D\u0105\u017cmy do tego, aby dobrze czuli oni obie p\u0142aszczyzny i sprawnie odnajdywali si\u0119 w obu wymiarach, zako\u0144czonym i tym ci\u0105gle trwaj\u0105cym. Pomys\u0142y do \u0107wicze\u0144 do j\u0119zyka polskiego jako obcego czerpmy z w\u0142asnego \u017cycia. Przecie\u017c ka\u017cdy chyba ma znajomego Adama, Piotra czy Paw\u0142a, kt\u00f3ry je\u015bli wyjecha\u0142 wcze\u015bnie rano do Krakowa z Wroc\u0142awia, do po\u0142udnia do niego dojecha\u0142, po tym, jak wcze\u015bniej obwodnic\u0105 objecha\u0142 Katowice, przejecha\u0142 przez trzy mosty oraz zajecha\u0142 na stacj\u0119 benzynow\u0105. Nasza kole\u017canka Ania z kolei w tym samym czasie sz\u0142a na spotkanie, a po drodze jad\u0142a jab\u0142ko i pi\u0142a sok pomara\u0144czowy. A, no i kupowa\u0142a przy okazji pieczywo na kolacj\u0119. B\u0119dzie j\u0105 je\u015b\u0107 z Adamem (tudzie\u017c Piotrem, tudzie\u017c Paw\u0142em), bo to jej ch\u0142opak, i do wieczora przyjedzie ju\u017c do domu. Z tego Krakowa. Kiedy podstawy zostan\u0105 ju\u017c opanowane w stopniu zadowalaj\u0105cym, zacznijmy delikatnie miesza\u0107. Cho\u0107 Grzegorz przez miesi\u0105c je\u017adzi\u0142 do pracy rowerem, przebijmy mu tyln\u0105 opon\u0119 i zmu\u015bmy do tego, by dzisiaj jecha\u0142 autobusem. Wykupmy wszystkie warzywa na targu obok ratusza, kt\u00f3re co sobot\u0119 kupuje Ewa, by w ten weekend musia\u0142a kupi\u0107 je gdzie indziej. I cho\u0107 troch\u0119 czasu to zajmie, to jednak w ko\u0144cu nasi uczniowie coraz sprawniej zaczn\u0105 porusza\u0107 si\u0119 w tym skomplikowanym aspektowym \u015bwiecie.<\/p>\n

Lubi\u0107 tak, by pokocha\u0107<\/span><\/h4>\n

W r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach aspekt wyra\u017cany mo\u017ce by\u0107 na inny spos\u00f3b. Aby odda\u0107 dokonano\u015b\u0107 i niedokonano\u015b\u0107, u\u017cywa si\u0119 niekiedy zupe\u0142nie innych czasownik\u00f3w. Uczestnicy zaj\u0119\u0107 j\u0119zyka polskiego jako obcego si\u0142\u0105 rzeczy musz\u0105 zakocha\u0107 si\u0119 w polskich verbach. Nauczyciel powinien poniek\u0105d sta\u0107 si\u0119 swatk\u0105. B\u0119dzie to mi\u0142o\u015b\u0107 trudna, cz\u0119sto, przez d\u0142u\u017cszy czas, jednostronna. Zazwyczaj z op\u00f3\u017anionym zap\u0142onem, bo nawet je\u015bli polski czasownik \u017c\u0105dny jest rozg\u0142osu i popularno\u015bci w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowych, to mi\u0142o\u015b\u0107 do niego prowadzi\u0107 mo\u017ce przez ciernie. Dlatego te\u017c nasi podopieczni musz\u0105 si\u0119 z nim najpierw zapozna\u0107. I szkoda tu raczej czasu na randki w ciemno. Wszystkie karty wy\u0142o\u017cy\u0107 trzeba od razu na st\u00f3\u0142. Kochaj albo rzu\u0107, chcia\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107. Ucze\u0144 musi wiedzie\u0107, co go czeka i na jakie scenariusze musi by\u0107 przygotowany. Jedno jest pewne. Z polskim czasownikiem nudzi\u0107 si\u0119 nie mo\u017cna. Co za to mo\u017cna, to zapewne oszale\u0107. Z mi\u0142o\u015bci, oczywi\u015bcie. R\u00f3wnie\u017c w aspekcie dokonanym. I tak jak przer\u00f3\u017cne bywaj\u0105 rodzaje tej\u017ce, tak samo rozmaite mog\u0105 by\u0107 metody nauczania j\u0119zyka polskiego jako obcego. Im ciekawiej i dosadniej, tym owocniej.<\/p>\n

Osobi\u015bcie serdecznie zach\u0119cam do zaszczepiania w uczniach zami\u0142owania do aspektu naszych czasownik\u00f3w, bo to dzi\u0119ki nim odkry(wa)j\u0105 oni inny wymiar j\u0119zyka polskiego \u2013 ju\u017c nieco mniej obcego. A przecie\u017c o to w\u0142a\u015bnie chodzi, by po trudach uczenia si\u0119 awansowali oni na wy\u017cszy poziom i otrzymali od \u017cycia symboliczny, aczkolwiek podsumowuj\u0105cy poniek\u0105d ich poczynania – przedrostek \u201ena-\u201d, teraz ju\u017c bardzo znacz\u0105cy, kt\u00f3ry stopniowo wznosi\u0107 b\u0119dzie ich na wy\u017cyny doskona\u0142o\u015bci. Dokonano\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Autor: Marcin Starnowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uczy\u0107 si\u0119 \u2013 nauczy\u0107 si\u0119. Pod koniec semestru nadchodzi dzie\u0144, w kt\u00f3rym to po kolei siadam twarz\u0105
\nw twarz z moimi studentami podczas egzaminu z j\u0119zyka polskiego jako obcego. Dociekam wtedy, nieco
\nsi\u0119 z nimi przekomarzaj\u0105c: \u201eUczyli si\u0119 Pa\u0144stwo?\u201d Pytanie w zasadzie retoryczne, na kt\u00f3re odpowied\u017a
\njest zawsze taka sama, podobnie jak temperatura na r\u00f3wniku. Moje dalsze dr\u0105\u017cenie tematu zazwyczaj
\nzbija ich nieco z tropu. \u201eA nauczyli si\u0119 Pa\u0144stwo?\u201d Niby takie kr\u00f3tkie, z pozoru mog\u0105ce nawet nic nie
\nznaczy\u0107 \u201ena-\u201d, a w jak\u017ce znacznym stopniu wp\u0142ywaj\u0105ce na rzeczywisto\u015b\u0107. I ocen\u0119 z egzaminu, rzecz
\njasna. W jaki spos\u00f3b wyt\u0142umaczy\u0107 w przyst\u0119pny spos\u00f3b r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy tymi dwiema formami?<\/p>\n","protected":false},"author":8356,"featured_media":11598,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1955],"tags":[2053,3445],"class_list":["post-2852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dla-nauczyciela-jezyka-polskiego-dla-obcokrajowcow","tag-aspekt","tag-przedrostki"],"aioseo_notices":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",395,340,false],"thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",150,129,false],"medium":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",300,258,false],"medium_large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",395,340,false],"large":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",395,340,false],"1536x1536":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",395,340,false],"2048x2048":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",395,340,false],"page-small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",210,181,false],"woocommerce_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",300,258,false],"woocommerce_single":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",300,258,false],"woocommerce_gallery_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni-100x100.png",100,100,true],"lws_wr_thumbnail":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",96,83,false],"lws_wr_thumbnail_small":["https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/BLOG-do-ksiegarni.png",42,36,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"Marcin Starnowski","author_link":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/blog\/author\/mstarnowski\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"Uczy\u0107 si\u0119 \u2013 nauczy\u0107 si\u0119. Pod koniec semestru nadchodzi dzie\u0144, w kt\u00f3rym to po kolei siadam twarz\u0105 w twarz z moimi studentami podczas egzaminu z j\u0119zyka polskiego jako obcego. Dociekam wtedy, nieco si\u0119 z nimi przekomarzaj\u0105c: \u201eUczyli si\u0119 Pa\u0144stwo?\u201d Pytanie w zasadzie retoryczne, na kt\u00f3re odpowied\u017a jest zawsze taka sama, podobnie jak temperatura na r\u00f3wniku.…","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8356"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2852"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15026,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2852\/revisions\/15026"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11598"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-polish.eu\/sklep\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}